Previous Next Facebook Instagram Twitter Pinterest Back to top
t/m 03 juni 2012

Maarten van Heemskerck - het oude Rome herleeft

In het voorjaar van 2012 waren in het museum prenten, schilderijen en tekeningen te zien van de 16de-eeuwse kunstenaar Maarten van Heemskerck. De aanleiding van de tentoonstelling was het schilderij ‘Zelfportret met Colosseum’ dat vanuit het Fitzwilliam Museum in Cambridge naar Rotterdam komt. In twee zalen toonde het museum werk van deze kunstenaar uit Haarlem, die zich liet inspireren door de klassieke oudheid.

Maarten van Heemskerck (1498-1574) begon in 1532 aan zijn reis naar Rome. Hier liet hij zich inspireren door de overblijfselen uit de klassieke oudheid. Antieke beelden en ruïnes vormden een dankbaar onderwerp voor zijn tekeningen, die hij nog jaren na zijn terugkeer als bron zou blijven gebruiken. Op de achtergrond van zijn ‘Zelfportret’ schilderde hij het Colosseum, voor veel kunstenaars hét symbool van het oude Rome. Behalve dit beroemde werk, tonen diverse prenten en schilderijen hoe de oudheid een rol bleef spelen in het oeuvre van deze kunstenaar. Ook wordt de invloed belicht van tijdgenoten als Michelangelo.

Zelfportret met Colosseum

Op het olieverfschilderij ‘Zelfportret met Colosseum’ (1553) beeldde Maarten van Heemskerck zichzelf twee keer af: hij portretteerde zichzelf als 55-jarige, succesvolle en gefortuneerde kunstenaar, voor een schilderij waarop hij een tweede maal te zien is; als jonge kunstenaar, terwijl hij de ruïnes van het Colosseum vastlegt op een schetsblad. Van Heemskerck heeft het Colosseum keer op keer getekend tijdens zijn verblijf in Rome. Hoezeer hij het oude amfitheater bewonderde, bleek nog aan het eind van zijn leven, toen hij het als achtste wereldwonder toevoegde aan een prentreeks over de wereldwonderen van de oudheid.

Klassieke citaten

In de tentoonstelling was een aantal schetsen te zien die Van Heemskerck maakte tijdens zijn verblijf in Rome, uit de collectie van het Rijksmuseum en uit een particuliere collectie. Zijn schetsboeken bevatten studies van klassieke architectuur, ruïnes en antieke beelden. Na zijn terugkeer in Haarlem gebruikte hij deze studies voor schilderijen en prenten met fantasievolle landschappen. De klassieke ruïnes en sculpturen vormen de achtergrond van mythologische, allegorische of Bijbelse voorstellingen, zoals Het oordeel van Paris (circa 1545-1550) of De goden van de Olympus (1556). Ook is de invloed van de antieke sculptuur direct te herkennen in Van Heemskercks composities en in de houdingen van zijn figuren. Zo gebruikte hij een studie die hij in Rome maakte van de Torso van Belvedere voor de Christusfiguur in de prent De doornenkroning (1548). Een gipsafgietsel van deze klassieke sculptuur maakte onderdeel uit van de tentoonstelling.

Brochure

Bij de tentoonstelling was een informatiebrochure beschikbaar die de lezer aan de hand van schetsen van Van Heemskerck een visuele tour door het oude Rome biedt. De brochure bevat zowel Nederlandse als Engelse tekst.

Dinsdagavond 14 februari 2012 heeft de VPRO een item uitgezonden over deze tentoonstelling in het radioprogramma 'De Avonden'. Beluister de aflevering hier.

De conservator vertelt

Naar aanleiding van de tentoonstelling organiseerde het museum op 15 februari 2012 een middag waarop de conservator vertelde over Maarten van Heemskerck en zijn inspiratiebronnen.

 

De tentoonstelling Maarten van Heemskerck - het oude Rome herleeft werd mede mogelijk gemaakt dankzij een particuliere bijdrage.