:host { --enviso-primary-color: #FF8A21; --enviso-secondary-color: #FF8A21; font-family: 'boijmans-font', Arial, Helvetica,sans-serif; } .enviso-basket-button-wrapper { position: relative; top: 5px; } .enviso-btn { font-size: 22px; } .enviso-basket-button-items-amount { font-size: 12px; line-height: 1; background: #F18700; color: white; border-radius: 50%; width: 24px; height: 24px; min-width: 0; display: flex; align-items: center; justify-content: center; text-align: center; font-weight: bold; padding: 0; top: -13px; right: -12px; } Previous Next Facebook Instagram Twitter Pinterest Tiktok Linkedin Back to top
Liggende leeuw

Liggende leeuw

Toegeschreven aan en/of atelier: Jacopo Bassano (Jacopo da Ponte) (in circa 1570-1580)

Vraag maar raak

Laden...

Bedankt, je vraag is verzonden.

Helaas, er is iets mis gegaan met het verzenden van je vraag. Probeer het aub nog eens.

High-res beeldmateriaal aanvragen

Meer informatie

Specificaties

Titel Liggende leeuw
Materiaal en techniek Zwart, geel en rood krijt, op grijs papier, gedoubleerd
Objectsoort
Tekening > Tweedimensionaal object > Kunstvoorwerp
Locatie Dit object is in het depot
Afmetingen Hoogte 156 mm
Breedte 373 mm
Makers Toegeschreven aan en/of atelier: Jacopo Bassano (Jacopo da Ponte)
Vroegere toeschrijving: Titiaan (Tiziano Vecellio)
Inventarisnummer I 57 (PK)
Credits Bruikleen Stichting Museum Boijmans Van Beuningen (voormalige collectie Koenigs), 1940
Collectie Tekeningen & Prenten
Verwervingsdatum 1940
Vervaardigingsdatum in circa 1570-1580
Watermerk Weegschaal in een cirkel (fragment, aan de bovenrand onder de leeuwenkop (vH, ?P; doubleerpapier vV, ?P), bekeken met IRP (doorschijnend licht). [zie afb.]
Inscripties 'Bassan' (m.o., pen in bruine inkt)
Verzamelaar Franz Koenigs
Merkteken Z. Sagredo (L.2103a) inv. B.B. nr: 75, F.W. Koenigs (L.1023a)
Herkomst Zaccaria Sagredo (1653-1729, L.2103a, inv. 'B.B. nr: 75 of 15), Venetië; - ; Franz W. Koenigs (1881-1941, L.1023a), Haarlem, verworven in 1927 (Jacopo Bassano); D.G. van Beuningen (1877-1955), Rotterdam, verworven met de Collectie Koenigs in 1940 en geschonken aan de Stichting Museum Boijmans Van Beuningen
Tentoonstellingen Florence/Parijs 1976, nr. 9; Rotterdam 2009 (coll 2 kw 3)
Interne tentoonstellingen De Collectie Twee - wissel III, Prenten & Tekeningen (2009)
Onderzoek Toon onderzoek Italiaanse tekeningen 1400-1600
Literatuur Tietze/Tietze-Conrat 1944, nr. 1917, pl. 68.2 (Titiaan); Arslan 1960 (‘di Francesco’); Florence/Parijs 1976, nr. 9, ill. (Titiaan); Bjurström 1979, n. 6, onder nr. 11; Wethey 1987, nr. 28, ill. 113; Rearick 1991a, nr. 8, fig. f (J. Bassano); Rearick 2001, p. 174 (J. Bassano naar Titiaan); Rosand 2004, p. 399; Whistler 2016, p. 88, fig. 77 (toesch. J. Bassano naar Titian)
Materiaal
Object
Plaats van vervaardiging Venetië > Veneto regio > Italië > Zuid-Europa > Europa
Geografische herkomst Italië > Zuid-Europa > Europa

Zie je iets wat niet klopt of heb je aanvullende informatie over dit werk? Stuur ons een berichtje

Entry bestandscatalogus Italiaanse tekeningen 1400-1600

Auteur: Albert Elen

Titiaan, 'La Fede' (Doge Antonio Grimani knielend voor de verschijning van het geloof), 1555-1576, olieverf op doek, 365 x 569 cm, Venetië, Dogepaleis (Sala delle Quattro Porte). Foto akg-images / Cameraphoto

Deze tekening van een liggende leeuw werd door Tietze/Tietze-Conrat (1944) als ‘excellent’ gewaardeerd. Het werk wordt wel aan Titiaan (ca. 1488/90-1576) toegeschreven, maar in de recentere literatuur prevaleert toch een toeschrijving aan Jacopo Bassano. Over de functie van de tekening bestaat al eveneens onduidelijkheid: is het een voorstudie of een ricordo (een kopie van een (on)voltooid werk)?

De tekening staat in verband met een votiefschilderij van Titiaan, getiteld Doge Antonio Grimani knielend voor de verschijning van het Geloof, meer bekend als La Fede, in de Sala delle Quattro Porte in het Dogepaleis in Venetië (afb.).[1] De opdracht voor dit gigantische schilderij was al in 1555 verstrekt, maar het werk was nog niet af toen de kunstenaar in 1576 op zeer hoge leeftijd aan de pest overleed. Het werd voltooid door zijn atelier.[2] De tekening correspondeert met de Venetiaanse leeuw aan de voeten van de patroonheilige Marcus linksonder in de geschilderde voorstelling. In de tekening is echter alleen de liggende leeuw uitgebeeld en is de onderkant van de mantel van de heilige, staande voor de leeuw, slechts met een paar snelle lijnen in zwart krijt aangeduid. Deze lacune in het midden van de tekening ziet er op het eerste oog dan ook merkwaardig uit. Het zou erop kunnen duiden dat we te maken hebben met een voortekening voor enkel de leeuw, die in principe al rond 1555 gemaakt zou kunnen zijn, ware het niet dat dergelijke detailstudies meestal pas werden vervaardigd in een gevorderd stadium van het schilderproces. De zwartkrijttekening is gecombineerd met gekleurd krijt dat Titiaan niet gebruikte, maar wel karakteristiek is voor het getekende oeuvre van Jacopo Bassano, wiens naam niet toevallig midden onder door een vroege verzamelaar is geannoteerd: ‘Bassan’.[3]

Rearick (1991, 2001) beschouwt de tekening als een kopie door Bassano naar het onvoltooide detail in het schilderij, gemaakt in 1575 tijdens zijn bezoek aan Titiaan in diens huis en atelier in de Calle Larga dei Boteri in de wijk Cannaregio.[4] Deze mening wordt gedeeld door Whistler (2016), al laat zij de mogelijkheid open dat een getalenteerde assistent van Titiaan de tekening maakte in de met Bassano geassocieerde techniek. Naar onze mening is sprake van een ricordo door Bassano zelf of iemand uit diens directe omgeving, gemaakt naar het onvoltooide schilderij.[5] De tekening zou dan gemaakt zijn tussen 1568, het jaar waarin Bassano naar Venetië verhuisde en zijn tekenstijl daar bekendheid kreeg, en de jaren na 1576, toen het schilderij door Titiaans atelier werd voltooid.

Wat tot nu toe onopgemerkt is gebleven, is de overeenkomst tussen deze tekening en een detail linksonder in een geschilderde compositiestudie van Tintoretto (1518-1594), nu in New York.[6] Het betreft een studie voor De doge Alvise Mocenigo voor de Verlosser, vergezeld van St. Marcus en andere heiligen, een groot doek dat Tintoretto samen met zijn atelier schilderde voor de Sala del Collegio in het Dogepaleis in Venetië. De opdracht was in 1571-1574 door de doge verstrekt, maar de uitvoering dateert van ongeveer 1582. Hoewel het silhouet van de liggende leeuw in de compositiestudie moeilijk zichtbaar is door de schetsmatige uitvoering op een donkere ondergrond, is de overeenkomst met de afgewende kop en de geopende muil frappant. De evangelist Marcus is in die studie en in het voltooide schilderij achter zijn attribuut geplaatst, dus de leeuw is daar geheel zichtbaar en de overeenkomst met onze tekening betreft dus enkel het voorlijf met de kop. De olieverfstudie wordt gedateerd in 1576-1577, dus in dezelfde tijd als onze tekening. Wie de inventor is van dit beeldelement, Tintoretto of Titiaan, blijft zodoende onduidelijk.

Noten

[1] Valcanover 1969, nr. 511, ill. Whistler (2016) spreekt abusievelijk van ‘Doge Andrea Gritti before the Virgin’ en geeft een ruime datering, ca. 1555-1576.

[2] Omdat het enorme doek (356 x 500 cm) pas na voltooiing werd getransporteerd van het atelier naar het Palazzo Ducale is het de verwoestende branden in het paleis van 1574 en 1577 bespaard gebleven.

[3] Deze oude verzamelaarsannotatie in bruine inkt komt ook voor, soms voorafgegaan door ‘da’ of ‘dal’, op diverse tekeningen van leden van de Bassano familie. Deze bladen maakten deel uit van de John Skippe collectie (veiling Londen (Christies), 20-21.11.1958, lots 19, 20, 25,-30, 32, 33). Eveneens komt de verzamelaarsannotatie voor op een tekening van een koe, eveneens uit het Bassano atelier, nu in Kopenhagen, Statens Museum for Kunst, inv. 1959-99, Fischer 2018, nr. 18).

[4] Rearick (in Parijs 2002, p. 86) stelt dat Bassano vaker details uit schilderijen van Titiaan natekende, maar kent maar één voorbeeld, een tekening nu in de Jan Krugier Foundation.

[5] Naar de mening van Hugo Chapman (British Museum), Catherine Monbeig Goguel (Louvre) en Gert Jan van der Sman (Istituto Olandese di Storia dell’Arte, NIKI, Florence), tijdens een expert meeting op 10.10.2019 in het museum.

[6] The Metropolitan Museum of Art, inv. 1910 (10206); De Vecchi 1970, nr. 261 E. en 261 e., ill.; Pallucchini/Rossi 1982, nr. 324, afb. 419; Madrid 2007, nr. 37, ill.

Toon onderzoek Italiaanse tekeningen 1400-1600
Toon catalogustekst Verberg catalogustekst

Alles over de maker

Jacopo Bassano (Jacopo da Ponte)

Bassano del Grappa circa 1510 - Venetië 1592

Bekijk het volledige profiel