Christuskind aanbeden door Maria

Auteur: Klazina Botke

In deze tekening is Maria met het Christuskind uitgebeeld. Zij heeft haar handen gevouwen en het kindje ligt vóór haar op haar mantel. De scène komt niet voor in de evangeliën, maar is ontleend aan een veertiende-eeuws visioen van de heilige Brigitta van Zweden (1303-1373). In een van haar visioenen was zij getuige van de geboorte van Christus en zag dat de Maagd in aanbidding voor de pasgeboren baby neerknielde: ‘Voorwaar, plotseling zag ik [Birgitta] het heerlijke kind naakt en glanzend op de grond liggen. Zijn lichaam was zuiver van elke vorm van aarde en onreinheid. Toen hoorde ik ook het gezang van de engelen, dat van een wonderbare zoetheid en grote schoonheid was. Toen dan de maagd voelde, dat zij haar kind reeds gebaard had, aanbad zij hem onmiddellijk, het hoofd voorovergebogen en de handen gevouwen, met grote eerbied, en zei: "Wees welkom mijn God, mijn Heer en mijn Zoon".'^[1]

De voorstelling was in Italië aan het einde van de vijftiende eeuw populair. Een prent van Andrea Mantegna (1430/1431-1506), waarin de Maagd op de grond zit en het Christuskind liefdevol vasthoudt, is bepalend geweest voor de ontwikkeling van dit genre.^[2] Bepaalde stijlkenmerken in onze tekening doen Venetiaans aan en zijn mogelijk ontleend aan het werk van Cima da Conegliano (1459/1460-1517/1518) of Vittore Carpaccio (ca. 1460/1465-1525/1526).^[3] Het is daarom waarschijnlijk dat deze studie werd vervaardigd in Venetië aan het begin van de zestiende eeuw.

Aan de onderzijde van het blad zijn duidelijk twee verzamelaarsmerken te zien, links de stempel van kunsthandelaar Giuseppe Vallardi (1784-1861) en rechts die van verzamelaar Graaf Grégoire Stroganoff (1829-1910). Vallardi gebruikte een stempel met de letters GV om de door hem verkochte tekeningen te markeren. Veel van deze bladen dragen ook nog een letter gevolgd door een nummer in rood krijt. Zo was op de nu verwijderde doublure van dit blad ‘G. 60’ aangebracht. De betekenis van deze annotaties is nog niet helemaal duidelijk, maar het zou om een portefeuilleletter gevolgd door een serienummer kunnen gaan.^[4] Op een andere tekening uit ons museum, toegeschreven aan de werkplaats van Filippo Lippi (ca. 1406-1469), is op de recto en verso een soortgelijke notitie te vinden (I 493).^[5]