Previous Next Facebook Instagram Twitter Pinterest Back to top
t/m 25 mei 2014

Brancusi, Rosso, Man Ray - Framing Sculpture

In het voorjaar van 2014 toonde Museum Boijmans Van Beuningen van over de hele wereld topstukken van drie van de meest invloedrijke kunstenaars van de twintigste eeuw: Constantin Brancusi (1876-1957), Medardo Rosso (1858-1928) en Man Ray (1890-1976).

Een unieke kans om iconische sculpturen uit topcollecties van onder andere Centre Pompidou en MoMA te zien in Rotterdam, zoals ‘Princesse X’ (1915-16) en ‘Colonne sans fin’ (1918) van Brancusi. Brancusi, Rosso en Man Ray maakten in hun werk op vernieuwende wijze gebruik van fotografie. De unieke samenkomst van zo’n veertig sculpturen en ruim zestig foto’s die zij van hun sculpturen maakten, biedt een blik over de schouder van deze experimentele kunstenaars.

 

Drie pioniers van de moderne beeldhouwkunst

Rosso, Brancusi en Man Ray zijn beslissend geweest voor de ontwikkeling van de moderne beeldhouwkunst. Medardo Rosso wordt samen met Auguste Rodin (1840-1917) gezien als de kunstenaar die de impressionistische stijl introduceerde in de beeldhouwkunst. Brancusi staat bekend als de grondlegger van de moderne beeldhouwkunst met zijn sculpturen van sterk geabstraheerde vormen in gepolijst brons of marmer. Man Ray die vooral bekend is als fotograaf en schilder speelde een belangrijke rol in het Dadaïsme en het Surrealisme. Hij voegde alledaagse voorwerpen samen tot nieuwe objecten, vergelijkbaar met de ‘readymades’ van Marcel Duchamp (1887-1968). Ook ontwikkelde hij zijn eigen fototechniek die hij ‘rayografie’ noemde. 

 "De combinatie [van sculpturen en foto's] is verbluffend en laat zien dat beeldvorming niet ophoudt bij het maken en presenteren van de sculpturen alleen.'' 

- Volkskrant ****

 

Na 1900 werd fotografie voor meer mensen beschikbaar door de technische ontwikkelingen die fotograferen makkelijker en goedkoper maakten. Kunstenaars zochten begin 20 ste eeuw steeds meer naar een nieuwe vormentaal in de fotografie. Brancusi, Rosso en Man Ray zetten de fotografie niet zozeer in om hun werk te registreren, maar als een middel om duidelijk te maken hoe toeschouwers hun sculpturen moesten zien en interpreteren. Ze gebruikten de -voor die tijd- experimentele mogelijkheden van het medium, zoals overbelichting, vernieuwende camerastandpunten en het vervagen van voor- of achtergrond. Brancusi fotografeerde zijn werk bijvoorbeeld in het directe zonlicht, waardoor het gepolijste brons op de foto dramatisch schittert. Hij besloot zelfs dat niemand anders zijn sculpturen mocht fotograferen, waardoor hij de afbeeldingen van zijn werk volledig in eigen hand hield. Rosso bewerkte foto’s nadat ze afgedrukt waren door het fotopapier af te knippen en erop te schrijven en tekenen. De tentoonstelling liet zien hoe deze drie kunstenaars, ieder op hun eigen manier, al begin 20ste eeuw bezig waren met thema’s als representatie en manipulatie: thema’s die als zeer hedendaags worden ervaren.

''Alleen hun sculpturen zijn al een bezoek aan het Boijmans waard: de ingesnoerde  torso van Man Ray, de volmaakte vluchten van Brancusi, de bronzen knoesten van Rosso, gaat dat zien!''

- NRC Handelsblad

 

Parijse avant-garde

Na 1900 werd fotografie voor meer mensen beschikbaar door de technische ontwikkelingen die fotograferen makkelijker en goedkoper maakten. Kunstenaars zochten begin 20 ste eeuw steeds meer naar een nieuwe vormentaal in de fotografie. Brancusi, Rosso en Man Ray zetten de fotografie niet zozeer in om hun werk te registreren, maar als een middel om duidelijk te maken hoe toeschouwers hun sculpturen moesten zien en interpreteren. Ze gebruikten de -voor die tijd- experimentele mogelijkheden van het medium, zoals overbelichting, vernieuwende camerastandpunten en het vervagen van voor- of achtergrond. Brancusi fotografeerde zijn werk bijvoorbeeld in het directe zonlicht, waardoor het gepolijste brons op de foto dramatisch schittert. Hij besloot zelfs dat niemand anders zijn sculpturen mocht fotograferen, waardoor hij de afbeeldingen van zijn werk volledig in eigen hand hield. Rosso bewerkte foto’s nadat ze afgedrukt waren door het fotopapier af te knippen en erop te schrijven en tekenen. De tentoonstelling liet zien hoe deze drie kunstenaars, ieder op hun eigen manier, al begin 20ste eeuw bezig waren met thema’s als representatie en manipulatie: thema’s die als zeer hedendaags worden ervaren.

 

Boijmans Tour, catalogus, ARTtube video en meer

De zeldzame confrontatie van deze drie kunstenaars in één tentoonstelling maakte onverwachte overeenkomsten zichtbaar in hun experimentele en baanbrekende aanpak. Hoewel geen van de beeldhouwers Frans was, woonden en werkten zij een belangrijk deel van hun leven in het Parijs van begin 20ste eeuw en maken deel uit van de levendige avant-garde. Man Ray hielp Brancusi met het maken van een donkere kamer in zijn atelier voor het ontwikkelen van foto’s, maar had de kwaliteit van de foto’s van Brancusi niet heel hoog zitten. Wel bewonderde hij diens sculptuur. In Man Ray’s foto ‘Noire et blanche’ (1926) is duidelijk een overeenkomst te ontdekken tussen de houding van het beroemde model Kiki de Montparnasse en Brancusi’s sculptuur ‘Muse Endormie’ (Slapende muze) uit 1910. Brancusi had zich voor dat beeld op zijn beurt laten beïnvloeden door een werk van Rosso (Enfant malade, 1893-95).

Kunstenaarsstudio's

In de tentoonstelling kon de bezoeker ook zelf experimenteren met fotografie en representatie. 
In drie multimediale ruimtes, de zogenaamde studio's, kon men aan de slag met de technieken gebruikt door Brancusi, Rosso en Man Ray. Bekijk hier de resultaten.

Videoruimte

Tijdens ‘Brancusi, Rosso, Man Ray - Framing sculpture’ stond de videoruimte geheel in het teken van de avant-garde-cinema. Het museum toont een aantal recentelijk herontdekte films van Constatin Brancusi (1876-1957) en de filmexperimenten van onder anderen Man Ray (1890-1976). Zowel Brancusi als Man Ray gebruiken fotografie- en filmexperimenten in het begin van de twintigste eeuw om het werkterrein van de beeldhouwer te verleggen. Een tiental video's van Brancusi en Man Ray werden getoond samen met video’s van Hans Richter en René Clair. 

Catalogus

Catalogus

Bij de tentoonstelling is ook een catalogus verschenen. Deze is te koop in de webshop.

Met dank aan

De tentoonstelling 'Brancusi, Rosso, Man Ray - Framing Sculpture' was mede mogelijk gemaakt door de Turing Foundation (Turing Toekenning 2013), de Boijmans Business Club, het VSBfonds, Prins Bernhard Cultuur fonds (mede mogelijk gemaakt dankzij het Breeman Talle Fonds), het Mondriaan Fonds, AON, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed namens het ministerie van OCW, vanwege toekenning indemniteitsgarantie en de Kring Van Eyck.