Wat speelt er?
In februari 2022 is het museum benaderd door de vereffenaars van de bank Lisser & Rosenkranz. Zij stellen dat de collectie Koenigs in 1940 onder druk van het naziregime is verkocht en dat de bank en haar aandeelhouders hierdoor zijn benadeeld. Het museum neemt dit soort signalen altijd serieus en heeft deze kwestie dan ook zorgvuldig onderzocht, op basis van uitgebreid archiefmateriaal en eerdere onderzoeken.
Uit dat onderzoek komt een ander beeld naar voren. Franz Koenigs had een aanzienlijke lening bij de bank. Toen hij deze niet kon aflossen, is (zoals destijds contractueel was vastgelegd) de collectie gebruikt om de schuld te vereffenen.
Belangrijk is dat uit meerdere archiefstukken blijkt dat deze lening volledig is terugbetaald en dat de transactie primair gericht was op het afwikkelen van die schuld. Ook blijkt dat Koenigs en de bank hierbij intensief samenwerkten aangezien zij een nauwe vriendschap onderhielden.
Zorgvuldigheid en onafhankelijk onderzoek
Het museum hecht groot belang aan zorgvuldigheid en onafhankelijke toetsing. Daarom werkt het volledig mee aan lopend onderzoek door het Expertisecentrum Restitutie naar het deel van de collectie dat onder de verantwoordelijkheid van de Nederlandse Staat valt.
Waar het museum zich niet in herkent, is de suggestie dat het museum het onderzoek zou blokkeren. Er is geen sprake van het tegenhouden van onderzoek:
- er is uitgebreide documentatie beschikbaar gesteld;
- er wordt actief meegewerkt aan lopende onderzoeken;
- en relevante informatie is publiek toegankelijk gemaakt.
Transparant en toegankelijk
Museum Boijmans Van Beuningen is al jaren open en transparant over de herkomst van zijn collectie, waaronder de collectie Koenigs.
- Uitgebreide onderzoeksresultaten en bronnen zijn online gepubliceerd;
- Eerdere claims zijn onderzocht door onafhankelijke instanties;
- Het museum heeft in het verleden altijd meegewerkt aan restitutieverzoeken wanneer daar aanleiding toe was.
Deze informatie is voor iedereen toegankelijk via de website van het museum. De Collectie Koenigs - Museum Boijmans Van Beuningen en Herkomstonderzoek - Museum Boijmans Van Beuningen.
Tot slot
De geschiedenis rond de Tweede Wereldoorlog en mogelijke onrechtmatige kunsttransacties vraagt om grote zorgvuldigheid en respect. Het museum onderschrijft het belang van rechtvaardige oplossingen waar dat aan de orde is. Tegelijkertijd is het belangrijk dat het publieke debat gebaseerd is op een volledig en feitelijk beeld.
Het museum blijft zich inzetten voor transparantie, zorgvuldig onderzoek en samenwerking met onafhankelijke deskundigen.
30 May 2026
Reactie naar aanleiding van artikel NRC over collectie Koenigs
Op vrijdag 29 mei 2026 publiceerde NRC een artikel waarin wordt gesuggereerd dat Museum Boijmans Van Beuningen niet wil meewerken aan een herkomstonderzoek naar de collectie Koenigs. Het museum herkent zich niet in de strekking van dit artikel. Het geschetste beeld dat het museum onderzoek zou tegenhouden of niet zou willen meewerken, is onjuist.