De boommens

Vraag maar raak

• Eveline van der Plaats vroeg

  Heeft de Boommens een politieke duiding?

• Museum Boijmans Van Beuningen antwoordde

  Beste Eveline van der Plaats,
  
  Deze prent is een kleine honderd jaar na de dood van Jheronimus Bosch gemaakt. De bewonderaar heeft het meest bekende wezen uitgebeeld dat uit de fantasie van de grote meester is voortgekomen: de boommens. Hij staat op het rechter zijluik van de beroemde 'Tuin der Lusten' in Madrid. En in Wenen kun je de originele tekening van de boommens bewonderen: https://artsandculture.google.com/asset/the-tree-man-c-1505/zwHAFav7ln6uEA
  
  De ontwerper van de prent heeft ook zijn eigen fantasie aangeboord. Langs de rand heeft hij namelijk allemaal figuren getekend die naar de boommens kijken. De een vol verbazing, de ander breed lachend.
  De hybride figuur van Bosch heet boom-mens, maar zijn lichaam is een eierschaal en daarin gebeurt iets waar de twee kunstenaars je op willen wijzen. Er zitten mensen aan tafel te drinken, volwassen mannen maar ook een vrouw en zelfs twee kinderen. Als je dit ontdekt, begrijp je ook waarom er een astronoom op de voorgrond zit. Hij hoeft maar naar de drinkende kinderen in de boommens te kijken en hij kan de toekomst voorspellen.
  
  De politieke duiding van de Boommens gaat over het verval van de maatschappij door drankzucht. Kijk maar naar de benen van het gevaarte. Ze lijken stevig, maar zijn hol van binnen. Als fundament fungeren twee schommelende bootjes die ook nog eens door dronkenlappen worden bestuurd.
  
  Met vriendelijke groet,
  Kaja