Previous Next Facebook Instagram Twitter Pinterest Back to top
t/m 26 mei 2019

nederland ⇄ bauhaus - pioniers van een nieuwe wereld

Vóór de grootschalige renovatie, pakt Museum Boijmans Van Beuningen nog één keer uit met de tentoonstelling ‘nederland ⇄ bauhaus – pioniers van een nieuwe wereld’. In 2019 is het 100 jaar geleden dat het Bauhaus werd opgericht, de revolutionaire kunst- en ontwerpschool waarvan de invloed nog steeds voelbaar is. Ruim 800 kunstwerken, meubels, keramiek, textiel, foto’s, typografie en architectuur, geven je inzage in de inspirerende wisselwerking tussen Nederland en het Bauhaus door de jaren heen.

Dromen van een nieuwe wereld en zoeken naar eenvoud en functionaliteit behoren tot de beginselen van het Bauhaus. In 1919 sticht architect Walter Gropius in het Duitse Weimar de revolutionaire academie voor architecten, kunstenaars en industrieel ontwerpers. In een tijd dat alleen een kleine bovenlaag zich kostbare en door kunstenaars vormgegeven producten kan permitteren, werkt het Bauhaus vanuit het ideaal om een mooi en functioneel design voor iedereen bereikbaar te maken. De baanbrekende uitgangspunten van de opleiding, later wereldwijd van grote invloed, hebben ook in Nederland nadrukkelijk weerklank gevonden in architectuur, vormgeving en het ontwerponderwijs. Museum Boijmans Van Beuningen legt dit Nederlandse Bauhaus-netwerk voor het eerst in een groot overzicht bloot.

"Het Rotterdamse museum pakt voor de sluiting vanwege de verbouwing nog één keer groot met een duizelingwekkende presentatie van zo’n achthonderd kunstvoorwerpen uit een halve eeuw lang moderne vormgeving uit Duitsland en Nederland, van 1919 tot 1968."

Trouw, 12 februari 2019

nederland ⇄ bauhaus

Beroemde kunstenaars als Paul Klee, Wassily Kandinsky, László Moholy-Nagy en Oskar Schlemmer maken deel uit van het lerarenkorps. Ook dragen verschillende Nederlanders bij aan het specifieke karakter van het Bauhaus. Al vóór de oprichting zijn H.P. Berlage, Mathieu Lauweriks en Johan Thorn Prikker lid van de Deutsche Werkbund (opgericht in 1907). De grensverleggende opvattingen van deze organisatie over de samenwerking tussen kunstenaars, architecten en de industrie vormen een belangrijke inspiratiebron voor het Bauhaus. De Stijl, het tijdschrift van o.a. Theo van Doesburg, Piet Mondriaan, Gerrit Rietveld en J.J.P Oud wordt door alle docenten en studenten aan het Bauhaus gelezen. Onder invloed van deze kunstenaars evolueert het Bauhaus in korte tijd van het expressionisme naar het modernisme. Na twee gedwongen verhuizingen – in 1925 naar Dessau en 1932 naar Berlijn – sluiten de nazi’s de school in 1933. Een dertigtal studenten en docenten vertrekt naar Nederland. Ze worden hier actief in kunst- en ontwerponderwijs, richten werkplaatsen op en ontwerpen voor de Nederlandse industrie.

"Het Bauhaus als netwerk is dan ook het uitgangspunt voor nederland-bauhaus, een briljante en ingenieuze tentoonstelling van ruim 800 schilderijen, ontwerptekeningen, foto’s, boeken, meubels en gebruiksvoorwerpen."

NRC Handelsblad, 14 februari 2019

bauhaus in rotterdam

Rotterdam, in de jaren ’20 de belangrijkste stad van het Nieuwe Bouwen, speelt een prominente rol. Walter Gropius heeft grote bewondering voor de Rotterdamse stadsarchitect J.J.P. Oud. Zijn sociale woningbouwprojecten in Spangen, de Kiefhoek en het Witte Dorp trekken de aandacht van veel Duitse architecten. Directeur van de Van Nellefabriek, Cees van der Leeuw en Walter Gropius raken bevriend. Piet Zwart en Mart Stam geven les op het Bauhaus. Bauhausstudente Lotte Stam-Beese speelt een grote rol in de wederopbouw van Rotterdam na de Tweede Wereldoorlog. Marcel Breuer, voormalig Bauhausdocent, bouwt in de jaren ’50 de nieuwe Bijenkorf.

Ansichtkaart van het Bauhaus in Weimar, door Theo van Doesburg voorzien van de tekst: (links) voor de ineenstorting, (onder) wordt gebombardeerd door n’dimensionaal, (rechts) Stijl geschut, 21 september 1921, verzonden aan zijn vriend Anthonie Kok. RKD – Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis, Den Haag (archief Theo en Nelly van Doesburg).
Ansichtkaart van het Bauhaus in Weimar, door Theo van Doesburg voorzien van de tekst: (links) voor de ineenstorting, (onder) wordt gebombardeerd door n’dimensionaal, (rechts) Stijl geschut, 21 september 1921, verzonden aan zijn vriend Anthonie Kok. RKD – Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis, Den Haag (archief Theo en Nelly van Doesburg).
De Van Nelle-fabriek in Rotterdam, ca. 1930-1932. Foto: Iwao Yamawaki. Rijksmuseum Amsterdam. © erven Iwao Yamawaki.
De Van Nelle-fabriek in Rotterdam, ca. 1930-1932. Foto: Iwao Yamawaki. Rijksmuseum Amsterdam. © erven Iwao Yamawaki.

800 objecten

Laat je onderdompelen in een unieke verzameling van kunstwerken, meubels, keramiek, textiel, foto’s, typografie en architectuur. Veel objecten worden voor het eerst getoond. De eigen collectie (een kleine 200 objecten) wordt aangevuld met ruim 600 bijzondere bruiklenen afkomstig van meer dan 60 binnen- en buitenlandse musea en particuliere verzamelaars. De tentoonstelling ‘nederland ⇄ bauhaus - pioniers van een nieuwe wereld’ is te zien in de 1500 m2 grote Bodonzaal.

"Met bijna achthonderd kunstwerken, meubels, keramieken, foto’s en meer is de tentoonstelling 'nederland <–> bauhaus – pioniers van een nieuwe wereld' een mooi overzicht en een lust voor het oog."

Zin.nl, 27 februari 2019

vorkurs

Wat is de betekenis van kleur, vorm en materiaal? Het Bauhaus keert terug naar de fundamenten van vormgeving. Studenten ontwikkelen in het eerste jaar stap voor stap een nieuwe vormentaal. Maak kennis met de fascinerende designtaal en andere revolutionaire onderwijsvernieuwingen door deel te nemen aan de Vorkurs. 

interactieve plattegrond

Om het Nederland Bauhaus-netwerk zichtbaar te maken bezoek je de tentoonstelling met een speciale Bauhaus-app. In één oogopslag zie je hoe en waar de nieuwe denkbeelden door kunstenaars, architecten en ontwerpers met elkaar worden uitgewisseld. Je volgt de pioniers langs belangrijke knooppunten – de tentoonstellingen, de scholen, de organisaties - en ziet waarmee zij elkaar beïnvloeden en verrijken.

Vorkurs. Foto: Aad Hoogendoorn
Vorkurs. Foto: Aad Hoogendoorn
Vorkurs-oefening in de tentoonstelling. Foto: Aad Hoogendoorn
Vorkurs-oefening in de tentoonstelling. Foto: Aad Hoogendoorn
publicatie

publicatie

Onder redactie van conservator Mienke Simon Thomas en design historicus Yvonne Brentjens beschrijven 21 auteurs uit Duitsland en Nederland een facet van het Nederland-Bauhaus netwerk van 1910 tot 1970. Er is zowel een Nederlands- als Engelstalige uitgave. In de Museumwinkel en online verkrijgbaar voor € 34,95.

Introductievideo bij de tentoonstelling, gemaakt met medewerking van Wildervanck Bed en Breakfast.