:host { --enviso-primary-color: #00BAFF; --enviso-secondary-color: #00BAFF; font-family: 'boijmans-font', Arial, Helvetica,sans-serif; } .enviso-basket-button-wrapper { position: relative; top: 5px; } .enviso-btn { font-size: 22px; } .enviso-basket-button-items-amount { font-size: 12px; line-height: 1; background: #F18700; color: white; border-radius: 50%; width: 24px; height: 24px; min-width: 0; display: flex; align-items: center; justify-content: center; text-align: center; font-weight: bold; padding: 0; top: -13px; right: -12px; } Previous Next Facebook Instagram Twitter Pinterest Back to top
Mountain Landscape with a Mule Caravan

Mountain Landscape with a Mule Caravan

Pieter Bruegel (I) (in circa 1552-1555)

Ask anything

Loading...

Thank you. Your question has been submitted.

Unfortunately something has gone wrong while sending your question. Please try again.

Request high-res image

More information

Specifications

Title Mountain Landscape with a Mule Caravan
Material and technique Pen and dark brown ink, red chalk (traces), blue ink (traces), framing lines with the pen in brown ink
Object type
Drawing > Two-dimensional object > Art object
Location This object is in storage
Dimensions Height 217 mm
Width 302 mm
Artists Tekenaar: Pieter Bruegel (I)
Accession number N 146 (PK)
Credits Bruikleen / Loan: Stichting Museum Boijmans Van Beuningen 1940 (voormalige collectie / former collection Koenigs)
Department Drawings & Prints
Acquisition date 1940
Age artist Between 21 and 34 years old
Signature 'b[..]ghel' signed (at lower centre, in pen and brown ink)
Watermark indistinct (flower?, 57x20mm, in the centre, between P3-4) (vV, 8P, fine, folio). [AE] [for image click thumbnail above the 'zoom in' option]
Inscriptions none
Collector Collector / Franz Koenigs
Mark F.W. Koenigs (L.1023a)
Provenance Franz W. Koenigs (1881-1941), Haarlem, 1929; on loan to the museum, 1935-1940; purchased with the Koenigs collection by D.G. van Beuningen (1871-1955), Rotterdam and presented to the Stichting Museum Boymans, 1940; on loan to the museum since 1940
Exhibitions Berlin 1975, no. 55 (after P. Bruegel); Rotterdam/New York 2001, no. 6 (P. Bruegel); Antwerp 2004, no. 31; Paris/Rotterdam 2014, no. 26
Internal exhibitions Het jaar rond met Bol (2004)
External exhibitions Bosch to Bloemaert. Early Netherlandish Drawings from the Museum Boijmans Van Beuningen (2014)
Bosch to Bloemaert. Early Netherlandish Drawings (2017)
Bruegel (2018)
Research Netherlandish Drawings of the 15th and 16th Centuries.
Literature Tolnay 1935, vol. II, p. 19 (doubtful P. Bruegel); Tolnay, 1952, pp. 88-89, no. A9 (after P. Bruegel); Grossmann 1954, p. 52; Münz 1961, pp. 23-235, no. A30 (J. Brueghel the Elder); Wegner 1973, p. 14, under no. 13 (P. Bruegel); Berlin 1975, pp. 51-52, no. 55 (after P. Bruegel); (?) Franz 1979, p. 153 (P. Bruegel); Boon 1992, p. 73, under no. 44 (after P. Bruegel); Mielke 1996, no. 5 (P. Bruegel); Rotterdam/New York 2001, p. 94, no. 6; Antwerp 2004, no. 31; Sellink 2007, no. 7; Silver 2011, p. 112 (?); Sellink 2013, pp. 295, 303, 305, 307, 319 n. 25, fig. 16 (date c. 1560-61)
Material
Object
Geographical origin Italy > Southern Europe > Europe
Geographical origin Southern Netherlands > The Netherlands > Western Europe > Europe

Entry catalogus Netherlandish Drawings of the 15th and 16th Centuries.

Author: Judith Niessen

This description is currently only available in Dutch.

Een kleine karavaan met reizigers en muildieren trekt over een berghelling met hoge dennebomen. Beneden hen in het dal stroomt langzaam een brede rivier langs de bergen naar de horizon. Een stad, een dorp en losse huizen liggen verspreid in de uiterwaarden. De bergen zijn begroeid met talloze bomen. Deze compositie van Pieter Bruegel kennen we uit nog twee tekeningen. Een 1603 gedateerde kopie, gewassen in blauwe en groene inkt bevindt zich in München en een fragment van het landschap is in Parijs.1 Lange tijd werd gedacht dat alledrie de tekeningen gekopieerd waren naar Bruegel. De kwaliteit van deze tekening werd weliswaar onderkend, maar resulteerde hooguit in een toeschrijving aan Pieters zoon Jan Brueghel.2 Het blad riep met name twijfel op door de wat mechanische manier waarop delen van de voorstelling waren getekend in vergelijking tot de grote berglandschappen van Bruegels hand.3 Pas nadat die uit zijn oeuvre waren verwijderd en daaropvolgend werden toegeschreven aan de Meester van de Berglandschappen, bleek dat deze tekening uitstekend aansloot bij de overgebleven groep authentieke landschappen.4 Sinds die tijd is de toeschrijving aan Pieter Bruegel niet meer betwist.

Bruegel tekende het landschap met talloze kleine arceringen, kromme lijnen, strepen en stipjes. Het stadje en zijn huizen bouwde hij op aan de hand van miniscule, horizontale streepjes, zoals hij dat ook deed bij de stad van het Landschap met vestingstad uit 1553 in Londen.5 De tekening wordt dan ook tot Bruegels vroege landschappen gerekend en rond 1552 gedateerd.6 Zo zijn de dieren in de voorgrond met hun bolle romp en spitse poten verwant aan die in het Pastorale landschap uit dat jaar in Oslo.7 Ook de wijze waarop de dennebomen rechtsvoor zijn opgebouwd herinnert aan de bomen in dat landschap. Bruegel tekende in beide voorstellingen de naalden en het gebladerte met felle horizontale strepen onderbroken door open krabbels en een kruin van korte halfronde halen. Daarnaast doet de tekening denken aan het Berglandschap in Braunschweig dat rond 1552-53 wordt gedateerd. De begroeiing rechtsvoor benadrukt daar, net als in de Rotterdamse tekening, de grootsheid van het weidse landschap erachter.8 De vlotte wijze waarop in de Rotterdamse tekening het pad linksvoor is aangeduid, herinnert aan zowel het landschap in Oslo als dat in Braunschweig. De rusteloosheid en schetsmatigheid van die twee tekeningen heeft in deze voorstelling echter plaats gemaakt voor een zorgvuldiger uitvoering van het achterliggende rivierlandschap, waardoor mogelijk een iets latere datering, rond 1553-55, kan worden gesuggereerd.

Zo vindt ze aansluiting bij een Berglandschap in Parijs, dat is gebruikt een van de etsen uit een reeks van twaalf landschappen, die door Joannes en Lucas van Doetecum in 1555-56 naar Bruegel zijn vervaardigd.9 Deze tekening is weliswaar zwaar beschadigd, maar overeenkomsten met het Rotterdamse blad zijn aanwijsbaar, zoals de losse manier waarop de dennebomen tegen de bergwand zijn getekend of de lichte toets waarmee Bruegel de contouren van de bergtoppen neerzette.10 Daarnaast biedt het 1554 gedateerde Heuvellandschap met een kerk en watermolen een aanknopingspunt. Met name in de vergelijkbare wijze waarop de bergen in de achtergrond zijn getekend en het verloop van het landschap in de voorgrond, dat met gelijksoortige opgaande arceringen is aangegeven.11

De Rotterdamse tekening is onderin bewerkt met pen in bruine inkt. Hetzelfde is te zien op drie andere tekeningen van Bruegel, waaronder die in Oslo.12

Footnotes

1 München, Staatliche Graphische Sammlung, inv. nr. 1097. Afgebeeld in Rotterdam/New York 2001, nr. 7, ill. Parijs, Fondation Custodia, coll. Frits Lugt, inv. nr. 315; Boon 1992, nr. 44, ill.

2 Zie bibliografie.

3 Grossmann 1954, p. 52.

4 Mielke 1996, nr. 5, p. 34. Daarvoor was Wegner de eerste die het landschap als eigenhandig beschouwde.

5 Londen, British Museum, inv. nr. 1909-4-6-1 (P.I). Rotterdam/New York 2001, nr. 10, ill.

6 De sporen van een datering ‘15 .. [52?]’ die volgens sommige auteurs (ondermeer Mielke 1996, nr. 5 en Sellink in Rotterdam/New York 2001, nr. 6) te zien zijn, zijn volgens ons echter niet waarneembaar.

7 Oslo, Nasjonalgalleriet, inv. nr. HG. K&H.B, 15647. Rotterdam/New York 2001, nr. 3, ill.

8 Sellink 2007, p. 48. Braunschweig, Herzog Anton Ulrich-Museum, inv. nr. Z. 381. Rotterdam/New York 2001, nr. 4.

9 New Hollstein 2006, nrs. 49-60.

10 Parijs, Musée du Louvre, inv. nr. 19.278; Mielke 1996, nr. 6, Sellink 2007, nr. 11, ills. De verwantschap van beide tekeningen werd al opgemerkt door Mielke. De tekening heeft een vermoedelijk naar Bruegel gekopieerde signatuur en datering. Mielke las deze als 1555, Sellink meent dat het blad 1553 is gedateerd.

11 Berlijn, Kupferstichkabinett, inv. nr. KdZ 1202; Mielke 1996, no. 21, Sellink 2007, no. 13, ill.

12 De andere tekeningen die (volgens Mielke) op dezelfde wijze zijn bewerkt is het Landschap met een boom, Biblioteca Ambrosiana, inv. nr. F.245 en Dorpstraat, Leiden, Universiteitsbibliotheek Leiden, Prentenkabinet, inv. no. PK-T-1173; Mielke 1996, nrs. 3-4.

Show research Netherlandish Drawings of the 15th and 16th Centuries.
Show catalogue entry Hide catalogue entry

All about the artist

Pieter Bruegel (I)

Brueghel circa 1526/1530 - Brussel 1569

Pieter Bruegel was born around 1525, probably in or near Breda. From 1551 he worked in Antwerp, at the time one of the most important cities in Western Europe....

Bekijk het volledige profiel