Wat speelt er?
In februari 2022 is het museum benaderd door de vereffenaars van de bank Lisser & Rosenkranz. Zij stellen dat de collectie Koenigs in 1940 onder druk van het naziregime is verkocht en dat de bank en haar aandeelhouders hierdoor zijn benadeeld. Het museum neemt dit soort signalen altijd serieus en heeft deze kwestie dan ook zorgvuldig onderzocht, op basis van uitgebreid archiefmateriaal en eerdere onderzoeken.
Uit dat onderzoek komt een ander beeld naar voren. Franz Koenigs had een lening van ruim 1,8 miljoen gulden bij de bank. Contractueel werd vastgelegd dat, als de schuld niet kon worden afgelost, de collectie zou worden gebruikt om de schuld te vereffenen. De schuld van Franz Koenigs aan de bank is echter volledig terugbetaald. Ook blijkt dat Koenigs en de bank hierbij intensief samenwerkten aangezien zij een nauwe vriendschap onderhielden. Kortom: het verzoek van de vereffenaars is van een andere orde dan onvrijwillig bezitsverlies van particulieren of kunsthandelaren als gevolg van het naziregime en daarmee niet te plaatsen in het kader van onvrijwillig bezitsverlies.
Herkomstonderzoek door de Restitutiecommissie
NRC suggereert dat het museum niet wil meewerken aan een herkomstonderzoek naar de collectie Koenigs door de Restitutiecommissie. Dit is onjuist.
- In de afgelopen jaren is de collectie Koenigs en de verkoop daarvan in de periode april–juni 1940 om zijn schuld te vereffenen meermaals onderzocht door onafhankelijke instanties, waaronder de Restitutiecommissie, maar ook internationaal door het Britse Spoliation Advisory Panel. Er zijn meerdere (juridische) procedures doorlopen, waarbij alle eigendomsclaims op de collectie Koenigs ongegrond zijn gebleken. Het museum heeft altijd volledige medewerking verleend, waaronder het ter beschikking stellen van informatie en zorgvuldig beantwoorden van vragen.
Meer informatie over deze eerdere verzoeken is te vinden via:
Advies Koenigs collectie - Restiutiecommissie 2003
Advies Koenigs III (Kiev claim) - Restitutiecommissie 2014
Advies Spoliation Advisory Panel - (Rubens paintings - Courtald Institute)
- Op werken uit de collectie Koenigs die eigendom zijn van de Nederlandse Staat is door de vereffenaars van de bank Lisser & Rosenkranz een restitutieverzoek ingediend. Het museum werkt volledig mee aan het lopende onderzoek, waarbij uitgebreide documentatie beschikbaar is gesteld. Naar verwachting wordt later dit jaar het advies gepubliceerd. Het museum acht het opportuun om eerst de uitkomsten van dit onderzoek af te wachten.
Transparant en toegankelijk
Het museum is al jaren open en transparant over de herkomst van zijn collectie, waaronder de collectie Koenigs.
- Uitgebreide onderzoeksresultaten en bronnen zijn online gepubliceerd;
- Eerdere claims zijn onderzocht door onafhankelijke instanties;
- Het museum heeft in het verleden altijd meegewerkt aan restitutieverzoeken wanneer daar aanleiding toe was.
Deze informatie is voor iedereen toegankelijk via de website van het museum. De Collectie Koenigs - Museum Boijmans Van Beuningen en Herkomstonderzoek - Museum Boijmans Van Beuningen.
Tot slot
De geschiedenis rond de Tweede Wereldoorlog en mogelijke onrechtmatige kunsttransacties vraagt om grote zorgvuldigheid en respect. Het museum onderschrijft het belang van rechtvaardige oplossingen waar dat aan de orde is. Tegelijkertijd is het belangrijk dat het publieke debat gebaseerd is op een volledig en feitelijk beeld.
Het museum blijft zich inzetten voor transparantie, zorgvuldig onderzoek en samenwerking met onafhankelijke deskundigen.