Previous Next Facebook Instagram Twitter Pinterest Back to top

Veelgestelde vragen over de renovatie

Museum Boijmans Van Beuningen gaat grootschalig renoveren en vernieuwen. De collectie blijft zichtbaar bij (inter)nationale collega instellingen en vanaf 2021 in Depot Boijmans Van Beuningen. Op deze pagina geven we antwoord op veelgestelde vragen.

Heb je een vraag over de renovatie en vernieuwing van Museum Boijmans Van Beuningen en de activiteiten van het museum tijdens deze periode? We hebben een aantal veelgestelde vragen hieronder beantwoord. Indien jouw vraag er niet bij staat, kun je contact opnemen via info@boijmans.nl.

Renovatie en kosten

  1. Hoe lang gaat het museum dicht?
    De inschatting is dat het museum voor 7 jaar dicht gaat voor een grootschalige en ingrijpende renovatie en vernieuwing. Gedurende deze periode is het gebouw gesloten, maar is de collectie op vele andere plekken te zien in de stad en daarbuiten.
  2. De collectie is dus enkele jaren niet zichtbaar?
    Het programma loopt door en een deel van de beroemde museumcollectie blijft zichtbaar bij acht buren in 11 tentoonstellingen en in Rotterdamse schoolklassen. Vanaf 2021 is de collectie te zien in Depot Boijmans Van Beuningen. Ook reizen delen van de collectie naar de wereldtop van musea.
  3. Wat gaat de totale verbouwing kosten?
    Museum Boijmans Van Beuningen wordt voor een bedrag van 223,5 miljoen euro grootschalig gerenoveerd en verbouwd. De totaalkosten voor het basis-plusscenario zijn 168,5 miljoen euro. Voor de meerkosten voor het ambitiescenario wil het college externe financiering zoeken. Dit heeft de Rotterdamse gemeenteraad besloten op 20 december 2018. Doel is een toekomstbestendig en duurzaam museumgebouw dat aan alle eisen van deze tijd voldoet, meer bezoekers kan ontvangen en aantrekkelijker wordt voor Rotterdammers en toeristen. Het gebouw, deels rijksmonument, is hoognodig toe aan deze renovatie die start in 2019 en zo’n zeven jaar zal duren.
  4. Wie gaat deze verbouwing betalen?
    De totale geschatte kosten voor de renovatie bedragen € 223,5 miljoen. Hierbij wordt rekening met bouwkosten, bijkomende kosten, financieringskosten, prijssstijgingen tot het einde van de renovatie, organisatiekosten, etcetera. De gemeente betaalt als eigenaar van het gebouw 168,5 miljoen. Voor 55 miljoen wordt externe financiering gezocht. De gemeenteraad heeft besloten tot ambitieuze renovatie en de gemeente heeft er samen met het museum vertrouwen in ook ander partijen te kunnen enthousiasmeren om een bijdrage te leveren aan deze renovatie en verbouwing.
  5. Wat is de planning?
    De renovatie duurt zo’n zeven jaar. Op 27 mei jl. sloot het museumgebouw de deuren. Voordat de renovatie en verbouwing kunnen beginnen, moet het gebouw eerst asbestvrij worden gemaakt. De werkzaamheden waarmee gestart wordt, zijn dan ook die van het asbestvrij maken en de voorbereidingen daarop. Daarna volgen de werkzaamheden voor renovatie en verbouwing. Aansluitend daarop een periode van o.a. nazorg, het regelen van het klimaat in het gebouw en het terug verhuizen van de kunst. Naar verwachting heropent het museum dan in het eerste kwartaal van 2026.
  6. Waarom bouw je een nieuw Depot terwijl het oude museumgebouw achterstallig is onderhouden?
    Aanleiding voor de realisatie van het Depot was destijds het feit dat de depots in het museum niet veilig, overvol en gedateerd waren. Dat probleem kon niet worden opgelost binnen het museumgebouw zelf. De oplossing was hoe dan ook gelegen in een extern depot. Ook als eerst het museumgebouw zou zijn gerenoveerd, dan nog was een extern depot noodzakelijk. Met de gift van Stichting De Verre Bergen is het mogelijk geworden om het aansprekende publieke depot te bouwen dat nu in het Museumpark verrijst. Anders was het een niet-publiek toegankelijk depot aan de rand van de stad geworden. Bovendien was een belangrijk gegeven om met het depotgebouw een impuls te geven aan het museumpark en alle musea die daar zijn. Vergelijkbaar met het Museumplein in Amsterdam, het Museumviertel in Berlijn en andere grote steden, ontstaat zo in Rotterdam ook een aantrekkelijk en elkaar potentieel versterkend aanbod van musea.
  7. Waarom gaat Museum Boijmans Van Beuningen juist nu verbouwen, nu Depot Boijmans Van Beuningen nog gebouwd wordt?
    Het museumgebouw wacht al jaren op onderhoud en kan niet verder in de huidige staat vanwege onder meer asbest, wateroverlast en brandveiligheid. Het rijksmonument voldoet in zowel in technisch als functioneel opzicht niet meer. De aanwezige asbest in het museum heeft een onderhoudstoestand veroorzaakt die niet langer te negeren is. Samen met de verouderde elektrotechnische- en klimaatinstallaties is het niet langer verantwoord om open te blijven.
    Aanleiding voor de realisatie van het Collectiegebouw/Depot was destijds het feit dat de depots in het museum niet veilig, overvol en gedateerd waren. Dat probleem kon niet worden opgelost binnen het museumgebouw zelf. De oplossing was hoe dan ook gelegen in een extern depot. Ook als eerst het museumgebouw zou zijn gerenoveerd, dan nog was een extern depot noodzakelijk.
  8. Welke aannemer gaat de verbouwing uitvoeren?
    Dat is nog niet bekend.
  9. Is het Van der Steur gebouw een rijksmonument en wat betekent dat voor de verbouwing?
    Het museumgebouw ontworpen door Van der Steur is een rijksmonument. Dit zijn gebouwen (of andere objecten) die om hun nationale cultuurhistorische waarde door de rijksoverheid zijn aangewezen als beschermd monument. Onderhoud en restauratie van een rijksmonument geschiedt op basis van een aantal wetten en regels. De monumentenzorg is wettelijk geregeld in de Erfgoedwet en de Omgevingswet. Onderhouds- en verbouwingswerkzaamheden vinden plaats in overleg met (en onder toezicht van) zowel de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed als van het bureau Monumenten & Cultuurhistorie van Stadsontwikkeling van de Gemeente Rotterdam. Dat betekent dat er vanuit de overheid eisen worden gesteld stelt aan de uitvoering van het werk en aan de daarvoor vereiste kennis en ervaring van de betrokken partijen.
  10. Hoe zit het met het asbest in het gebouw?
    In het Van der Steur-gebouw en het Bodon-gebouw is asbest aanwezig. Dit asbest zal tijdens de asbestsanering zorgvuldig worden verwijderd met behoud van de monumentale delen. 
  11. Hoe kan het gebouw in deze slechte staat zijn gekomen?
    De aanwezigheid van asbest in het pand en het niet gecompartimenteerd zijn van de luchtkanalen was de reden dat het gebouw niet kan voldoen aan wet- en regelgeving. Maar om de veiligheid te garanderen werden beheersmaatregelen getroffen zoals het twee keer per jaar uitvoeren van asbestmetingen en het opstellen en uitvoeren van een asbestprotocol. Deze metingen gaven geen aanleiding tot zorg. Uitstel van renovatie is nu niet meer mogelijk.
Nieuwsbrief

Nieuwsbrief

Wil je op de hoogte blijven van het laatste nieuws over de bouw van Depot Boijmans Van Beuningen, de renovatie en van de activiteiten van het museum tijdens deze periode? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief.

Ontwerp

  1. Hoe ziet het ontwerp eruit?
    Het ontwerp is nog niet bekend. Voor het maken van een ontwerp wordt een architectenselectie gehouden. De gemeente Rotterdam en Museum Boijmans Van Beuningen (MBVB) zoeken de beste architect om de ambitieuze renovatie en verbouwing van MBVB vorm te geven nadat het museumgebouw asbestvrij is gemaakt. Daartoe is de uitvraag voor de architectenselectie op 21 mei 2019 op TenderNed gepubliceerd. De opgave behelst het ontwerpen van een kwalitatief hoogwaardige restauratie en renovatie van het museumcomplex waarbij het uitgangspunt is het in ere herstellen van de bestaande monumentale waarden. Een beoordelingscommissie van deskundigen is samengesteld om unaniem te adviseren welke architect het beste voor de opgave is.
  2. Wanneer wordt de architect bekend?
    Op 21 mei jl. is de uitvraag voor de architectenselectie gepubliceerd op TenderNed. In augustus 2019 zijn drie architecten geselecteerd. Daarna start de dialoogfase: een dialoogteam van inhoudelijk deskundigen gaat in gesprek met de drie geselecteerde architecten om op inhoud met hen verder te praten. Vervolgens wordt naar verwachting begin 2020 de architect bekend gemaakt.
  3. Welke drie architecten zijn geselecteerd?                                                     KAAN Architecten met Van Hoogevest Architecten, Mecanoo architecten en Samenwerkende architecten David Chipperfield Architects en WDJ Architecten zijn de drie architecten/combinaties die door Museum Boijmans Van Beuningen en de gemeente Rotterdam zijn gekozen om de komende maanden verder te werken aan hun ideeën hoe de ambitieuze renovatie van het museum vorm te geven. In mei 2019 is de Europese aanbesteding voor de architectenselectie gepubliceerd en genoemde bureaus gaan nu een zogenaamde dialoogfase in. De gemeente en het museum zijn verheugd om met deze architecten de volgende fase in te gaan. Lees het volledige persbericht van de gemeente Rotterdam over de architectenselectie en het vervolgproces.
  4. Wat doet de beoordelingscommissie?
    Een beoordelingscommissie van deskundigen is samengesteld om de beste architect te kiezen. In de commissie zijn MBVB, de gemeente Rotterdam en externe specialisten vertegenwoordigd en er is een onafhankelijk voorzitter. De namen van de beoordelingscommissie worden in verband met mogelijke beïnvloeding niet bekend gemaakt. De commissie wordt voorgezeten door een onafhankelijke voorzitter. Deze voorzitter heeft geen stemrecht. De beoordelingscommissie neemt een unaniem besluit ten aanzien van de uitslag van de selectiefase.                   
  5. Wordt de aanbouw van 2003 verwijderd tijdens de renovatie?
    De renovatie van het museum vindt plaats op basis van het programma van eisen dat nu nog in ontwikkeling is. Pas nadat het PvE door het ontwerpteam is vertaald in een schetsontwerp voor het museum wordt duidelijk in hoeverre het bestaande gebouw aangepast moet worden om de gevraagde relaties met de omgeving te realiseren en om de museumfuncties en de vernieuwde technische installaties te huisvesten.
  6. Wordt het gebouw uitgebreid?
    De renovatie van het museum vindt plaats op basis van het programma van eisen (PvE) dat nu nog in ontwikkeling is. Pas nadat het PvE door de architect is vertaald in ruimtelijke schetsen wordt duidelijk of het bestaande gebouw voldoende groot is om alle gevraagde functies en de vernieuwde technische installaties te huisvesten en hoe ingrijpend er zal worden verbouwd. De ambitie van het museum is om weer een goed functionerend en zichtbaar museum zijn. De uitbreidingen en verbouwingen van het museum door de jaren heen hebben nieuwe functies en mogelijkheden toegevoegd aan het museum, maar hebben niet alle functionele en logistieke problemen van het complex op kunnen lossen. De bestaande structurele problemen van het huidige museum en daarbij ook de bouwkundige en installatietechnische tekortkomingen kunnen slechts met een ingrijpende renovatie worden opgelost.
  7. Komt er ook een nieuwe entree, in het Museumpark?
    Dat is nog niet bekend.                             

Communicatie

  1. Wat doen jullie met alle bezoekers die tevergeefs voor een dichte deur staan?
    Met inzet van doorlopende communicatie over de renovatie en de tussentijdse programmering proberen we potentiele bezoekers zo goed mogelijk te informeren. Mochten ze toch terecht komen bij het Museumpark, dan worden museumgebouw en de bouwput ingezet als informatiedrager. Hierop is er informatie te vinden over de programmering bij de buren. Zij worden zo goed mogelijk doorverwezen.
  2. Hoeveel werken waren er te zien in het museum?
    In totaal zo’n 4.500 werken, waaronder de in situ werken.
  3. Is de collectie de komende 7 jaar niet te zien?
    Gedurende de periode dat het gebouw gesloten is, is de collectie op vele andere plekken te zien in de stad en daarbuiten. Het programma van het museum loopt door onder de overkoepelende titel Boijmans In Transit en een deel van de beroemde museumcollectie blijft zichtbaar bij acht buren in 11 tentoonstellingen en in Rotterdamse schoolklassen. En er zijn nog andere locaties in voorbereiding. Vanaf 2021 is de collectie te zien in Depot Boijmans Van Beuningen. Ook reizen delen van de collectie naar de wereldtop van internationale musea.
  4. Blijven de bestaande onderwijsprogramma’s te boeken?
    Vanaf schooljaar 2019-2020 gaat Boijmans met het project Boijmans in de klas naar scholen toe in plaats van andersom. Leerlingen bekijken collectiestukken, onderzoeken de ideeën van kunstenaars en de tijd waarin het is ontstaan. Boijmans bezoekt met uiteenlopende collectiestukken scholen in regio Rotterdam. Daarnaast is het mogelijk voor onderwijsgroepen om de tentoonstellingen van Boijmans bij de Buren te bezoeken. Op de website van Boijmans zullen de verschillende onderwijsprogramma’s die we bieden te vinden zijn.
Foto: Aad Hoogendoorn.
Foto: Aad Hoogendoorn.

Collectie

  1. Uit hoeveel werken bestaat de collectie?
    De collectie bestaat uit 151.000 kunstwerken, waarvan ca. 70.000 werken op papier.
  2. Wat gebeurt er met de collectie?
    Deze wordt tijdelijk opgeslagen in de externe depots, een deel van de werken gaat nog op bruikleen (die reeds waren toegezegd), collectie reist naar scholen voor het Boijmans in de Klas programma, een deel gaat in bruikleen naar 8 buurinstellingen onder de noemer Boijmans bij de Buren en een deel gaat op reis naar het buitenland.
  3. Blijft de beeldentuin toegankelijk? Zo nee, waarom niet?
    De beeldentuin zal worden ontruimd, omdat de werken enerzijds gerestaureerd, en anderzijds beschermd moeten worden tegen bouwwerkzaamheden.
  4. Is (globaal) aan te geven waar de schilderijen van ‘de bekende namen’, zoals Rembrandt, Bosch, Bruegel, Rothko, Van Gogh, Monet, Dalí, Kandinsky, Warhol, de komende jaren verblijven?
    Topwerken van klassieke moderne meesters als Kees van Dongen, Wassiliy Kandinsky, Piet Mondriaan, Vincent van Gogh, oude meesters als Pieter de Hooch, Gerard Dou, Jan Steen en Willem van de Velde, evenals objecten uit de collectie vormgeving en beeldhouwkunst gaan naar tentoonstellingen van Boijmans bij de Buren, waaronder Chabot Museum, Museum Rotterdam, het Maritiem Museum en het Belasting & Douane Museum. Sculpturen van onder meer Aristide Maillol en Thomas Schütte gaan naar het Erasmus MC. Omdat dit geen museale omgeving is, is ervoor gekozen om werken uit te lenen die minder gevoelig zijn voor klimaatschommelingen. Het werk 'Grey, Orange on Maroon, No. 8' van Mark Rothko gaat naar het Stedelijk Museum Schiedam, voor een speciale presentatie waarbij de toeschouwer wordt uitgenodigd om de dialoog aan te gaan met dit meesterwerk. Vanaf 2021 zal een selectie topstukken te zien zijn bij instellingen in het buitenland. Dit wordt later bekend gemaakt. Vanaf de opening van het Depot zijn alle andere werken te zien in het depot, waar naast tentoonstellingen ook topstukken worden gepresenteerd totdat het museumgebouw heropent.
  5. Wat gebeurt er met de volgende (in situ) kunstwerken en installaties?:
    • 'Petit danseuse de quartorze ans (Veertienjarig danseresje)' van Edgar Degas; deze is opgenomen in de selectie van meesterwerken die internationaal gaan reizen. Deze tentoonstelling vindt slechts een paar maanden per jaar plaats. Tussendoor zullen veel topstukken ook te zien zijn in het Depot.
    • 'Apollo' voetbalkooi van Olaf Nicolai op de binnenplaats van het museum; daar zoeken we nog een mooie plek voor.
    • 'Untitled (Manhole)' van Maurizio Cattelan; Deze krijgt waarschijnlijk een mooie plek in het Depot. En zolang het Depot nog niet open is slaan we het veilig op in een van onze externe tijdelijke depots. Het is een kwetsbaar werk. 
    • 'Merry-Go-Round Coat Rack' van Studio Wieki Somers; nog niet bekend.
    • 'Infinity Mirror Room - Phalli's Field' van Yayoi Kusama'; nog niet bekend.
    • 'Laat je haar neer' van Pipilotti Rist; nog niet bekend.
    • 'Waxing Arcs (Wassende Bogen)' van Richard Serra; nog niet bekend.

Boijmans op Zuid

  1. Boijmans op Zuid --- wat is de status van dit plan?
    Het afgelopen jaar onderzocht Museum Boijmans Van Beuningen de mogelijkheden om in Rotterdam Zuid een dependance van het museum te openen. Dit is niet gelukt. Het museum werkt verder aan nieuwe plannen bij bestaande locaties en events en brengt in 2021 de volledige collectie bijeen in het publiek toegankelijke Depot Boijmans Van Beuningen.
    Lees hier meer.

Boijmans in de Klas

  1. Wanneer starten jullie met Boijmans in de Klas?
    Schooljaar 2019 - 2020.
  2. Wat gaan jullie precies doen bij Boijmans in de Klas?
    De collectie van het museum wordt zichtbaar, bekend en levendig gehouden onder schoolgroepen. In plaats dat de scholen naar het museum toe komen, komt het museum naar de scholen toe.
    Voor primair en voortgezet onderwijs in de regio Rotterdam is het mogelijk om vanaf schooljaar 2019-2020 ‘Boijmans in de klas’ lessen te boeken. Papegaai Paulo komt bij de allerkleinsten langs met sculpturen van dieren. Voor oudere leerlingen nemen we 17e eeuwse gebruiksvoorwerpen of surreëel kunst mee. Daarnaast gaat ook de hoogwaardige reproductie van de toren van Babel (gemaakt door de Universiteit van Tokyo) mee naar scholen en bieden we lessen met design en conceptuele kunst. De lessen worden gegeven in de klas door een ervaren museumdocent. De leerlingen bekijken de meegebrachte collectie en iedere les bevat een activerende verwerking. Binnenkort komt het aanbod op de website.

Boijmans bij de Buren

  1. Waarom gaat de collectie van Boijmans naar locaties bij de buren?
    Museum Boijmans Van Beuningen gaat een renovatietraject in vanaf de zomer van 2019. Het museumgebouw moet daarvoor worden leeggeruimd en dus gaat de collectie van het museum naar andere plekken. Museum Boijmans Van Beuningen wil de collectie heel graag voor zijn bezoekers zichtbaar houden en is heel blij dat zes collega-museuminstellingen in Rotterdam, het Erasmus Medisch Centrum en het Stedelijk Museum Schiedam over een periode van drie jaar tentoonstellingen maken met collectiestukken van het museum.
  2. Elf tentoonstellingen op acht locaties, hoe zit dat precies?
    Kunsthal Rotterdam zal heel 2019 collectie van Museum Boijmans Van Beuningen presenteren. In 3 verschillende tentoonstellingen laten zij verschillende onderdelen van de collectie zien (onder de tentoonstellingstitels: Picasso op Papier, Piranesi (tekeningen) en Donkere wolken). Chabot Museum wijdt twee tentoonstellingen aan collectie van Boijmans. Alle andere locaties maken één tentoonstelling. Dat telt op naar 11 tentoonstellingen.
  3. Wat is er bij de verschillende locaties te zien?
    De onderwerpen van de tentoonstellingen lopen uiteen van Picasso op Papier tot Zeegezichten bij het Maritiem Museum. Bij diverse ‘gastlocaties’ worden verbindingen gemaakt tussen de eigen collectie en die van Museum Boijmans Van Beuningen. Door die ontmoetingen ontstaat een nieuw perspectief op Boijmans’ collectie. Het Belasting- en Douanemuseum verbindt de collectie zilver van het museum met hun eigen stukken. In het Wereldmuseum komen objecten uit verschillende werelddelen samen. Het illustreert dat Rotterdam met de collectie van Museum Boijmans Van Beuningen een wereldcollectie heeft die zo rijk en breed is dat er zulke verschillende collectieontmoetingen kunnen ontstaan.
    Lijst van tentoonstellingen per locatie en datum:
    - Stedelijk Museum Schiedam | Rothko en ik (16 maart 2019 - 22 maart 2020) 
    - Kunsthal Rotterdam | Picasso op Papier (8 februari - 12 mei 2019)
    - Kunsthal Rotterdam | De duizelingwekkende verbeelding van Piranesi (25 mei - 1 september 2019)
    - Kunsthal Rotterdam | Meesterlijk! (7 december 2019 - 29 maart 2020)
    - Chabot Museum | Branding Rotterdam (19 maart - 1 september 2019)
    - Chabot Museum | Kunst stelt alles voor (februari - september 2020)
    - Belasting & Douane Museum | Samensmeden - Meesters in Zilver (16 maart 2019 - 17 januari 2021)
    - Erasmus MC | Mensbeelden - Kracht & Kwetsbaarheid (9 september 2019 - 28 mei 2021)
    - Wereldmuseum | Remix Rotterdam. Boijmans x Wereldmuseum (nader te bepalen)
    - Museum Rotterdam | Ateliergeheimen (14 december 2019 - 19 april 2020)
    - Maritiem Museum | Maritieme Meesters (17 oktober 2020 - 4 september 2022)
  4. Zijn de tentoonstellingen tegelijkertijd te zien op de acht locaties?
    Nee, dat wisselt. Boijmans bij de Buren vindt plaats van februari 2019 tot en met 2022. De tentoonstellingen vinden verspreid plaats over deze drie jaar. Wel zijn altijd op meerdere locaties tentoonstellingen onder de paraplu van Boijmans bij de Buren te bezoeken.
  5. Waar zijn de topstukken van Museum Boijmans Van Beuningen zichtbaar?
    Sommige van deze stukken gaan reizen naar tentoonstellingen in het buitenland. Andere gaan in externe (gesloten) depots, of het moment wordt aangegrepen om de werken te onderzoeken en restaureren. Een aantal topstukken ‘duiken’ weer op in het Boijmans bij de Buren project, zoals 'Grey, Orange on Maroon no. 8' van Mark Rothko, werk van Jan Steen en prenten van Pablo Picasso.
  6. Komt er een passe-partout waarmee ik alle locaties kan bezoeken?
    Nee, die komt er niet, aangezien het over een periode van drie jaar wisselt waar de tentoonstellingen zichtbaar zijn. Wel is - net als nu - een speciaal Museumparkticket beschikbaar waarmee bezoekers meerdere burenlocaties tegen een gereduceerd tarief kunnen bezoeken.
  7. Schiedam is toch geen Rotterdam, hoe zit dat?
    Nee, dat klopt. Maar het is maar 6 metrohaltes van Boijmans gelegen. Stedelijk Museum Schiedam gaat rondom de Rothko collectie presenteren en dus zal ook daar een tentoonstelling te zien zijn.
  8. Wat is de rol van Stichting Droom & Daad in het project?
    Stichting Droom en Daad is initiatiefnemer en medefinancier van het project.
  9. Waarom doet Het Nieuwe Instituut niet mee?
    Het Nieuwe Instituut heeft zich niet aangemeld als deelnemer voor dit project.
  10. Dit project loopt tot 2022, maar in de media lees ik dat de renovatie van Museum Boijmans Van Beuningen 7 jaar duurt. Hoe zit dat?
    In de planning staat dat Depot Boijmans Van Beuningen in 2021 open zal gaan. Dat betekent dat de collectie bestaande uit 151.000 kunstwerken dan op een centrale plek in het Museumpark van Rotterdam samenkomt. Het depot is het eerste echt publiek-toegankelijke kunstdepot ter wereld. Bezoekers krijgen daar de ervaring van de ‘back-stage’ van het museumbedrijf.
  11. Komen er nog meer instellingen bij het Burenproject?
    Nee, in principe niet. We gaan met deze acht instellingen aan de slag om een prachtige meerjaarige samenwerking neer te zetten. Mocht een instelling zich nog melden met een goed idee om de collectie zichtbaar te houden, dan zullen we dat serieus bekijken. Bepaalde andere delen van de collectie van Boijmans zullen tijdens de renovatieperiode weliswaar ook buiten Nederland gaan reizen.