Vorige maandVolgende maandjuni 2013
zo ma di wo do vr za
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30            

Design Column #5 - Body Building

vanaf 28 juni 2013 t/m 13 oktober 2013

Design Column #5 Body Building, foto: Lotte Stekelenburg Revital Cohen en Tuur van Balen, Electrocyte Appendix, 2009, videostill, collectie: de kunstenaars Studio Markunpoika, Engineering Temporality, 2012-2013, collectie: de kunstenaar Elena Beelaerts, Salamander, 2007, video still Design Column #5 Body Building, foto: Lotte Stekelenburg Arne Hendriks, The Incredible Shrinking Man, 2010 - heden Studio Markunpoika, Engineering Temporality, 2012-2013, collectie: de kunstenaar Design Column #5 Body Building, foto: Lotte Stekelenburg Revital Cohen en Tuur van Balen, Life Support 2008, Ademhalingshond, collectie: de kunstenaars Leanie van der Vyver, Scary Beautiful, 2012 Revital Cohen en Tuur van Balen, Life Support 2008, Dialyseschaap, collectie: de kunstenaars Design Column #5 Body Building, foto: Lotte Stekelenburg

Design Column #5 Body Building toont een aantal scenario’s rondom lichaamsverbetering en illustreert de noodzaak om keuzes te maken. Zo wordt niet alleen de vooruitgang belicht maar ook de schaduwzijde van dit alles.

We leven steeds langer en gezonder. En hoewel de mogelijkheden om ons lichaam te verbeteren eindeloos lijken, zijn de middelen dit duidelijk niet. We moeten keuzes maken. Stoppen we in het ene onderzoek geld en energie terwijl we het andere onderzoek naast ons neer leggen? Praktische en strategische beweegredenen spelen hierbij een rol, maar ook ons morele kompas moet steeds opnieuw afgestemd worden. Hoe ver kunnen we gaan in het aanpassen van ons lichaam? En wordt deze keuze gedefinieerd door de economische situatie? Nu groei niet meer onbeperkt is, waar liggen dan de wensen en waar liggen de grenzen?

Zo stellen aanhangers van het transhumanisme dat we in het post-Darwintijdperk zijn beland, waarin we onze evolutie zelf vorm kunnen geven. Transhumanisten streven ernaar om ‘posthumaan’ te worden: een mens die zich fysiek heeft verbeterd met behulp van computers, software, nanotechnologie en genetische manipulatie. De onvermijdelijke symbiose van computertechniek en het menselijk lichaam was al het onderwerp van de filmtrilogie The Matrix (The Matrix, The Matrix Reloaded en The Matrix Revolutions uit 1999 tot 2003) maar lijkt nu langzamerhand werkelijkheid te worden.

Het idee dat verschil maakt

Iedere drie maanden wordt in de Design Column een onderwerp uit het nieuws uitgelicht door middel van een kleine tentoonstelling. De column is een plek waar nieuwe ideeën zichtbaar worden. Waar de kracht van de verbeelding spreekt. Ontwerpers en kunstenaars zijn bij uitstek geïnteresseerd in experimentele verbeelding. Met hun eigenzinnige blik zien zij de dingen vaak net anders en kunnen zij veranderingen in gang zetten. In de Design Column wordt ruimte geboden aan deze verbeelding.

In gesprek met

De Design Column is niet alleen bedoeld als presentatie, maar vraagt ook om een reactie en een gesprek. U bent van harte welkom om deel te nemen aan een rondetafelgesprek op vrijdag 11 oktober 2013. Wilt u deelnemen aan dit gesprek, neem dan contact op met de samenstellers van de Design Column via designcolumn@boijmans.nl.

Blog Design Column

Naar aanleiding van elke Design Column houdt het museum een blog bij. Hierop vindt u reacties en actuele informatie over de huidige en voorgaande edities. www.designcolumn.nl

Leanie van der Vyver, Scary Beautiful

Bijna iedere vrouw heeft wel een paar hakken in de kast liggen, maar waarom dragen mensen eigenlijk schoenen met hakken? Echt handig of comfortabel is het niet. Leanie van der Vyver stelt zichzelf de vraag: Hoe ver kunnen en willen we gaan als het gaat om de ‘verbetering’ van ons lichaam? En wat ligt er voorbij perfectie?

Van der Vyver overschrijdt met haar schoenen een grens. Haar hakken zorgen ervoor dat de houding van het lichaam drastisch verandert, iets wat op den duur grote gevolgen kan hebben voor onze fysieke bouw. Denk maar aan de vrouwen van sommige Aziatische volkeren die door middel van nekringen hun nek verlengen, waardoor hun spieren verslappen en zelfs hun botstructuur verandert. Het resultaat is dat ze niet meer zonder ringen door het leven kunnen gaan.

Revital Cohen and Tuur Van Balen, Een selectie werken

Revital Cohen en Tuur Van Balen onderzoeken met hun werk de impact van biotechniek op ons leven. Dankzij nieuwe ontwikkelingen is het mogelijk om revolutionaire verbeteringen toe te passen op het menselijk lichaam.

Zo kunnen we niet alleen machines maar ook dieren inzetten om onze levensfuncties te ondersteunen. Bovendien kunnen wij op onze beurt ons lichaam inzetten om machines van energie te voorzien. Dit zijn scenario’s die niet hadden misstaan in de film The Matrix (1999), maar door het bureau Cohen Van Balen serieus worden onderzocht. Het duo daagt ons uit om ons concept van productiemiddelen uit te breiden tot levende wezens zoals dieren, maar ook mensen. De mogelijkheden van recente ontwikkelingen op het gebied van 3D-printen wijzen al in deze richting, met de eerste 3D-geprinte organen. Productiemateriaal is niet alleen plastic, staal of hout, het kan net zo goed uit levend weefsel bestaan.

Studio Markunpoika, Engineering Temporality

Het geheugen is een ongrijpbaar gegeven. Herinneringen zijn niet in beton gegoten maar veranderen met de jaren. Dit gebeurt zo geleidelijk dat je amper door hebt dat je eigen geheugen je voor de gek houdt. Elke keer dat we ergens aan terugdenken, verfraaien, versterken of verwijderen we ongemerkt ons verleden. Onze hersenen passen de herinneringen aan aan nieuwe omstandigheden en zorgen er zo voor dat we de verhalen die we nodig hebben met ons mee dragen. Zo vormen we met behulp van herinneringen een zelfbeeld, oftewel onze identiteit.

De vergankelijke en veranderlijke aard van ons geheugen blijkt des te duidelijker in geval van dementie. Het geheugen wordt uitgehold. De contouren van het leven zijn eerst nog te lezen langs een allegaartje aan herinneringen, maar de onderlinge samenhang van deze herinneringen wordt steeds fragieler, tot er zelfs geen contour meer valt te ontwaren. Dit verval is op poëtische wijze door Tuomas Markunpoika vormgegeven.

Arne Hendriks, The Incredible Shrinking Man

De ontwikkeling van de maatschappij brengt niet alleen goede dingen met zich mee. Voorspoed kent ook schaduwkanten. Door aanhoudende welvaart en overvloed is de mens de afgelopen eeuwen niet alleen ouder, maar ook groter geworden. Arne Hendriks wijst ons op de gevolgen van deze groei: door een object 10% te verlengen heb je maar liefst 33% extra bouwmateriaal nodig.

Hendriks draagt een aantal manieren aan waarop we onze huidige middelen, technologische mogelijkheden en kennis kunnen inzetten om onszelf te verkleinen in plaats van te vergroten. Wanneer de lengte van de mens wordt teruggebracht tot 50 centimeter, betekent dit logischerwijs dat de vraag naar onder andere voedsel, brandstof en leefruimte aanzienlijk daalt. Bovendien neemt onze belasting van het milieu radicaal af doordat we vele malen minder uitstoot veroorzaken. Een groot aantal problemen hoeft in dit scenario niet meer te worden opgelost, omdat ze überhaupt niet meer bestaan.

Elena Beelaerts, Een selectie werken

Het werk van Elena Beelaerts is een oneindige collage van beelden en associaties die het menselijk lichaam onderzoekt. In haar werk vraagt zij zich af in hoeverre we één zijn met ons lichaam. Ons genetisch materiaal is nauwelijks anders dan dat van een fruitvliegje of een ringworm. Dus wie of wat zijn wij eigenlijk?

Beelaerts vertrekt voor haar werk vanuit tekeningen die zich vervolgens langzaam uitbreiden tot collages, installaties of video. Ze graaft zich in in haar fascinaties maar nodigt ook mensen uit om er deelgenoot van te worden. Samen met Floris Tilanus (Almelo 1966) organiseert zij bijvoorbeeld het evenement Paleisje voor Volksvlijt waar zij mensen met verschillende achtergronden uit muziek, kunst, wetenschap en theater bij elkaar brengen. Paleisje voor Volksvlijt #4 vindt plaats op 9 oktober 2013 en gaat over het menselijk lichaam.

De serie Design Column is mede mogelijk gemaakt door Stimuleringsfonds Creatieve Industrie en BankGiro Loterij.