Verwervingen in de jaren 1940-1948 (onderzoek 1998-2001)

Rapporten Museale Verwervingen 1940-1948

Museum Boijmans Van Beuningen was in 1998-1999 één van de vierhonderd Nederlandse musea die meededen aan het onderzoeksproject Museale Verwervingen 1940-1948 van de Nederlandse Museumvereniging. Het eindrapport van dit project werd in december 1999 door de NMV gepubliceerd: E. Muller, Rapport museale verwervingen 1940-1948. De Gemeente Rotterdam liet de onderzoeksresultaten van de Rotterdamse musea in 1998 vastleggen in een afzonderlijk rapport door historicus dr. A.J. Bonke: De herkomst van de aanwinsten van de Rotterdamse gemeentemusea 1940-1948. Hij schreef daarna ook diverse afzonderlijke rapporten over specifieke kunstwerken of deelcollecties, waaronder Kunstwerken uit de voormalige Koenigs Collectie in Museum Boijmans Van Beuningen, december 2001.

Omstreden werken van Jan Toorop

Uit het onderzoek naar de verwervingen in de jaren 1940-1948 bleek dat de herkomst van een aantal kunstwerken uit de collectie van het museum omstreden was. Anita Hopmans, hoofdconservator moderne kunst bij het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie (RKD) schreef in 2006 een uitgebreide toelichting op de herkomst van twee van deze werken: Omstreden bezit. Over de herkomst van twee werken van Jan Toorop in het Museum Boijmans: het schilderij De Theems (1885) en de tekening Godsvertrouwen (1907), december 2006. Dit resulteerde in een publicatie uit de reeks ‘Boijmans Studies’: A. Hopmans, Verwerving en restitutie: de zaak Toorop / Acquisition and Restitution: the Toorop Case, Rotterdam 2008. Beide werken zijn gerestitueerd aan de erfgenamen van de heer E. Flersheim: de tekening van Toorop in 2001, het schilderij van Toorop in 2009.

Overige restituties voortkomend uit het onderzoek

Naar aanleiding van de uitkomsten van het onderzoek uit 1998-1999 en aanvullend herkomstonderzoek restitueerde het museum tenslotte op eigen initiatief twee tekeningen van Marius Bauer aan de erven van mevrouw F.S.B. Ornstein (2000), een schilderij van Nicolaas van der Waay aan de erven van de heer I.H. Leefsma (2001) en een tekening van George Hendrik Breitner aan de erven van de heer E. de Vries (2001).