Restitutie van de tekeningen ‘Koningsgraf’ en ‘Ingang van een moskee’ door Marius Bauer, inv. MB 1943/T 12-13

In 2000 gaf de gemeente Rotterdam de twee tekeningen ‘Koningsgraf’ en ‘Ingang van een moskee’ door de Nederlandse oriëntalistische kunstenaar Marius Bauer (1867-1932) eigener beweging terug aan de rechtmatige erfgenamen.

De gemeente Rotterdam liet in 1998 door historicus Dr A.J. Bonke archiefonderzoek doen naar de herkomst van de aanwinsten van de Rotterdamse gemeentemusea in de periode 1940 tot 1948 in het kader van het NMV-onderzoek museale verwervingen 1940-1948.

De beleidslijn van de gemeente Rotterdam is dat kunstwerken die in de Tweede Wereldoorlog onrechtmatig uit Joods bezit in de gemeentelijke musea zijn terechtgekomen op basis van het criterium ‘minimaal redelijke twijfel’ worden teruggegeven aan de rechtmatige eigenaar/erfgenaam. Het betreft kunstwerken die de eigenaar tijdens de oorlog in gedwongen verkoop moest afstaan of om gestolen werken.

Na afronding van het onderzoek in 1998 kwam Bonke tot de conclusie dat de herkomst van de kunstvoorwerpen niet in alle gevallen in de Nederlandse archieven is terug te vinden. Bovendien gaf het onderzoek destijds nog geen uitsluitsel over de rechtmatige erfgenamen van de tekeningen van Bauer.

Het herkomstonderzoek wees uit dat het kunstwerken betreft die in 1943 door Dr D. Hannema, de toenmalige directeur van Museum Boijmans Van Beuningen, samen met een tekening van Breitner en een schilderij van Nicolaas van der Waay, waren aangekocht van Eduard Plietzsch van de Dienststelle Mühlmann. Op de achterzijde van een van de tekeningen van Bauer stond ‘Verz. Mevr. D. Ornstein Rafaelplein 21, Amsterdam (Z)’.

Het onderzoek naar de erfgenamen werd voortgezet in het Centraal Bureau voor Genealogie in Den Haag en het bevolkingsregister van Amsterdam. Hierdoor konden de vier erfgenamen worden opgespoord. Op 20 juni 2000 besloot het Rotterdamse College van B&W om de kunstwerken aan hen te restitueren, waarna op 8 augustus van dat jaar de overdracht plaatsvond aan de executeur-testamentair van de erven van mw. F.S.B. Ornstein.