Herkomstonderzoek

Museale Verwervingen vanaf 1933

Sinds 2009 is Museum Boijmans Van Beuningen betrokken bij het landelijke onderzoeksproject Museale Verwervingen vanaf 1933 van de Nederlandse Museumvereniging. Doel van dit project is om na te gaan of er vanaf 1933 aanwinsten in Nederlandse museumcollecties terecht zijn gekomen waarvan de herkomst vragen oproept met betrekking tot de Tweede Wereldoorlog. Hebben de Nederlandse musea kunstwerken in hun collecties die tussen 1933 en het einde van de Tweede Wereldoorlog onder verdachte omstandigheden van eigenaar wisselden?

Roofgoederen in museumcollecties

In Duitsland werden Joden - en andere vervolgde groepen - al sinds 1933 bedreigd en bestolen. In Oostenrijk gebeurde dat vanaf de Anschluss in 1938. Al voordat de Duitse bezetting van ons land in 1940 begon, raakten mensen uit deze bevolkingsgroepen in Duitsland en Oostenrijk hun bezittingen (waaronder kunstobjecten) dus al kwijt als gevolg van het naziregime. Via kunsthandels, veilingen of particulieren kwamen zulke ‘roofgoederen’ soms in Nederlandse musea terecht. Ook vele jaren na de oorlog verwierven musea soms - zonder dat ze het wisten - voorwerpen die voor of tijdens de Tweede Wereldoorlog waren geroofd, onder dwang verkocht of geconfisqueerd.

Onderzoek naar diverse periodes van verwerving

De Nederlandse Museumvereniging heeft de musea gevraagd om na te gaan of zij dergelijke voorwerpen in hun bezit hebben, door diepgravend onderzoek te doen naar de herkomstgeschiedenis van de werken in hun collecties. Zo kan een inventarisatie worden gemaakt van voorwerpen in Nederlands museaal bezit met een herkomst die duidt (of zou kunnen duiden) op onvrijwillig bezitsverlies. Museum Boijmans Van Beuningen verleende van 1998 tot 2001 medewerking aan het eerste landelijke onderzoeksproject van de Nederlandse Museumvereniging over de verwervingen in de jaren 1940-1948. Het huidige onderzoek concentreert zich op de verwervingen in de jaren 1933-1940 en 1948-heden. De verwachting is dat dit begin 2015 zal worden afgerond.

Online helderheid in herkomst

Het museum biedt vanuit een kritische houding ten aanzien van de collectie graag online openheid over de herkomst van zijn kunstwerken. Daarom is sinds 2010 informatie toegankelijk op de website van het museum. Het onderzoek naar de verwervingen in de jaren 1940-1948 heeft geresulteerd in een aantal restituties aan rechtmatige erfgenamen, zoals de teruggave van kunstwerken van Dirck van Delen en Jan Toorop. Hierover, maar ook over lopende restitutieverzoeken, kunt u op de website meer informatie vinden. Voorwerpen met een verdachte herkomst die uit het huidige onderzoek naar de verwervingen in de jaren 1933-1940 en 1948-heden naar voren komen, worden hier eveneens gepubliceerd. Wanneer blijkt dat kunstwerken onrechtmatig uit bezit zijn geraakt van de toenmalige eigenaren, worden de erfgenamen opgespoord.

De Collectie Koenigs

Bijzondere aandacht krijgt de Collectie Koenigs. Van deze beroemde verzameling worden 176 tekeningen en enkele schilderijen, die het museum in bruikleen heeft van de Staat der Nederlanden, opgeëist door een van de nazaten van de verzamelaar F.W. Koenigs (1881-1941). Om het publiek, de media, betrokken instellingen en personen zo compleet mogelijk en verifieerbaar te informeren over deze sinds 1997 lopende kwestie, kunnen alle documenten over de verwerving van de Collectie Koenigs uit het museumarchief hier online worden geraadpleegd.

Nadere informatie

Wilt u reageren of heeft u een verzoek om nadere informatie, neem dan contact op met de directie van Museum Boijmans Van Beuningen via de afdeling Marketing en communicatie:
telefoon: 010 - 44.19.561
e-mail: pressoffice@boijmans.nl