Het museum in cijfers

Wat doet Museum Boijmans Van Beuningen voor Rotterdam?

Een jaar geleden brachten wij een cijfermatig overzicht over 2010 naar buiten waarin te zien is wat een verzelfstandigd, internationaal en nationaal bekend museum als Museum Boijmans Van Beuningen doet voor Rotterdam. Ook over 2011 zijn die cijfers nu bekend. Hieronder presenteren we overzichtelijk de resultaten van 2011 die inzicht geven in het lokale en het globale karakter van dit 164 jaar oude kunstmuseum. Omdat het advies van de Rotterdamse Raad voor Kunst en Cultuur aan de gemeente Rotterdam is om vanaf volgend jaar 835.000 euro op het museumbudget te gaan bezuinigen, zijn dit resultaten om nog eens bij stil te staan.

Hier kunt u de folder met samenvatting downloaden

0. Algemeen

Museum Boijmans Van Beuningen beheert, conserveert en beveiligt een gemeentelijke collectie van circa 140.000 kunstwerken (126.000 eigendom/14.000 bruikleen van derden) en een gemeente- en rijksmonument van 26.000 vierkante meter.

Tot en met 2012 ontvangt het museum van de gemeente een exploitatiesubsidie, niet meer voldoende voor de optelsom van huur, vaste lasten en lonen (9,8 miljoen euro).

Voor zijn activiteiten (educatie, tentoonstellingen, aankopen, restauraties) organiseert het museum steun en verdient zelf per jaar gemiddeld 6,8 miljoen euro.

De organisatie beschikt over circa 94 fte’s (na een reorganisatie in 2005 waarbij 22 fte’s vervielen). Met deeltijdwerkers en vrijwilligers meegeteld werken er circa 165 mensen.

Rond het museum zit een flexibele schil van honderden toeleveranciers, freelancers en (kleine) bedrijven en een opdrachtvolume van 3-5 miljoen euro per jaar.

Het museum is sinds 2006 verzelfstandigd en wordt beheerd door de Stichting tot Beheer Museum Boijmans Van Beuningen.

1. Bezoek

In 2011 bezochten ruim 273.000 mensen het museum

waarvan 34% uit Rotterdam Rijnmond;
waarvan 46% uit Nederland (à 42 euro besteding per bezoek in de stad (exclusief overnachtingen), volgens onderzoek CVO over 2011);
waarvan 20% uit het buitenland à 127 euro besteding per dag in de stad, volgens onderzoek NBTC over 2009).

Bezoekersaantallen in de afgelopen jaren:
2006 : 182.000
2007 : 187.000
2008 : 238.005
2009 : 225.878
2010 : 320.416
2011 : 273.733
2012: verwacht 250.000

De bezoekers aan het museum gaven in 2011 gemiddeld een bestedingsimpuls in de stad van meer dan 12 miljoen euro.

2. Collectie & tentoonstellingen, global & local

De verzameling van Museum Boijmans Van Beuningen staat (inter)nationaal hoog aangeschreven. In het museum worden permanent 3.000 werken getoond, van oude meesters tot hedendaagse kunst, van gebruiksvoorwerpen uit de middeleeuwen tot industriële vormgeving. De Van der Steur vleugel wordt structureel voor het tonen van de collectie gebruikt. In 2011 reisden 258 kunstwerken naar tentoonstellingen over de hele wereld. Deze kunstwerken zijn door 1,3 miljoen mensen gezien, het zijn ambassadeurs van de stad.

Van de 140.000 stukken in de verzameling zijn meer dan 30.000 kunstwerken in de afgelopen 164 jaar aan de gemeente en aan de Stichting Boijmans Van Beuningen geschonken door ongeveer 1.650 individuen. De schenkers waren voornamelijk Rotterdammers, vaak mensen die iets terug wilden doen voor de stad waarin zij zich konden ontplooien. Nog steeds zijn tientallen verzamelaars rondom het museum dagelijks doende om in hun voetsporen te treden.

In 2011 en 2012 waren exposities vanuit Rotterdam internationaal te zien in steden als Istanbul, Parijs, Porto, Wolfsburg en Düsseldorf. Het museum beschikt over een groot internationaal netwerk en onderhoudt voortdurend relaties met vele musea over de hele wereld.

Naast de circa 25 tentoonstellingen in het museum aan het Museumpark is vijf jaar lang een internationaal hedendaags tentoonstellingsprogramma van Museum Boijmans Van Beuningen te zien in de Onderzeebootloods op het RDM terrein. Dit is een samenwerking met het Havenbedrijf, dat hiervoor de financiële middelen ter beschikking stelt.

3. Rotterdamse kunstenaars en ontwerpers, de Stadscollectie

Museum Boijmans Van Beuningen besteedt in het tentoonstellings- en onderzoeksprogramma structureel aandacht aan Rotterdams talent uit heden en verleden, en de context waaruit dat talent is voortgekomen. Kunstenaars en ontwerpers als Jac. Jongert, Jaap Gidding, Hella Jongerius, Kees van Dongen, Wally Elenbaas, Daan van Golden, Joep van Lieshout, Marijke van Warmerdam en vele debuterende kunstenaars in het kader van de Stadscollectie zijn en worden gepresenteerd in grote tentoonstellingen en met publicaties waaraan intensief kunsthistorisch onderzoek vooraf is gegaan. Eind 2012 verschijnt een publicatie die een overzicht geeft van 25 jaar Stadscollectie.

Inclusief de investeringen in de Onderzeebootloods samen met het Havenbedrijf in 2010 is aan Rotterdamse kunst, kunstenaars en ontwerpers in de afgelopen 5 jaar ruim 2 miljoen euro uitgegeven. Hieraan ligt een extra gemeentesubsidie (voorheen rijkssubsidie) ten grondslag van 177.000 euro per jaar (wordt verlaagd naar 129.000 euro per jaar). Alle andere in deze talentvolle groep geïnvesteerde middelen zijn door het museum zelf gegenereerd. Het ging om tientallen aankopen, opdrachten, tentoonstellingen en interventies, en daaraan gerelateerde honoraria. Deze bestedingen zijn in sterke mate inkomens- en reputatievormend.

Sinds jaar en dag organiseert Museum Boijmans Van Beuningen in samenwerking met de Stichting Designprijs Rotterdam tweejaarlijks de Rotterdam designprijs, die al twintig jaar bekend staat als de belangrijkste Nederlandse prijs op het gebied van design.

4. (Inter)nationale bekendheid

Museum Boijmans Van Beuningen staat in de Provincie Zuid-Holland op de eerste plaats wat naamsbekendheid van musea betreft.

Museum Boijmans Van Beuningen is qua nationale bekendheid het vijfde museum, achter het Rijksmuseum, Van Goghmuseum, Openluchtmuseum en Kröller-Müller Museum.

De Net Promotor Score is de belangrijkste graadmeter van klanttevredenheid. Deze meet de mate waarin klanten een product of dienst aanbevelen aan vrienden. Museum Boijmans Van Beuningen scoort hoger dan gemiddeld, in vergelijking tot culturele instellingen, met een score van 40%.

Het bezoekcijfer van buitenlandse toeristen steeg in de afgelopen jaren van een kleine 20.000 in 2007 naar 52.000 in 2011.

Museum Boijmans Van Beuningen is internationaal een begrip. Het museum heeft een goede naam als instelling waar kunst en wetenschap wordt bedreven op hoog niveau. Het museum heeft een eigen reeks van wetenschappelijke publicaties over de collectie, de Boijmans Studies. De afgelopen jaren is onderzoek verricht naar onder meer de atelierpraktijk van Anthonie van Dyck, de handel en wandel van meestervervalser Han van Meegeren en de betekenis van de Rotterdamse Galerie Delta voor de stad en het museum.

Op het gebied van de internationaal vermaarde tekeningencollectie is de afgelopen jaren onderzoek gedaan naar de Nederlandse tekeningen van de 15e en 16e eeuw. De onderzoeksresultaten worden vanaf de zomer van 2012 gepresenteerd in een bestandscatalogus op collectie.boijmans.nl.

Restauraties van werken van Fra Angelico, Rembrandt, Dalí en de ‘Futuro’ van Matti Suuronen werden in internationale context verricht en gepresenteerd.

Ook de ‘bruikleenpositie’ van Museum Boijmans Van Beuningen is uitstekend. Door de kwaliteit van de Rotterdamse collectie is het mogelijk van musea als Tate Modern (Londen), het Prado (Madrid), The Metropolitan Museum of Art en het MoMA (New York), het Centre Pompidou en het Louvre in Parijs (zeer) goede bruiklenen te krijgen.

Een aantal succesvolle tentoonstellingen van Museum Boijmans Van Beuningen ging recentelijk op reis naar internationale instellingen. De overzichtstentoonstelling van Charley Toorop uit 2009 en ‘De grote ogen van Kees van Dongen’ uit 2010 waren te zien in het Musée d'Art Moderne de la Ville de Paris (2010/2011). De modetentoonstelling ‘The Art of Fashion’ uit 2009 werd getoond in Kunstmuseum Wolfsburg (2011). De tentoonstelling over Johan Thorn Prikker uit 2010 was in het voorjaar van 2011 te zien in Museum Kunstpalast in Düsseldorf, partner in dit project. De overzichtstentoonstelling ‘Marijke van Warmerdam – Dichtbij in de verte’ uit 2011 reist door naar Museum Serralves in Porto (zomer 2012) en de Kunsthalle in Düsseldorf (winter 2012-2013). Samen met de Gemäldegalerie SMB in Berlijn wordt gewerkt aan de voorbereiding van de tentoonstelling ‘De weg naar Van Eyck’, die op 13 oktober 2012 in Rotterdam opent.

5. Museum Boijmans Van Beuningen voor alle Rotterdammers

Museum Boijmans Van Beuningen heft nooit entree op de begane grond van het Bodongebouw. De bibliotheek, museumwinkel, espressobar, Kunst Studio, het prentenkabinet en tentoonstellingen in de Serrazaal en Willem van der Vorm Galerij zijn gratis toegankelijk.

In Museum Boijmans Van Beuningen is naast de gebruikelijke kortingen de Rotterdamse stadspas geldig.

Het museum biedt de mogelijkheid om de kunst van het verzamelen onder de knie te krijgen in de cursussen My First Art Collection en My First Design Collection. Deelnemers vertegenwoordigen een nieuwe generatie die vorm en toekomst geeft aan Rotterdam en het museum. Naast het bezoeken van ateliers en privécollecties samen met conservatoren, krijgen de deelnemers ook een kijkje achter de schermen van het museum en de gelegenheid elkaar te ontmoeten binnen een interessant netwerk.

1.600 personen – voornamelijk Rotterdammers – zijn voor veertig euro per jaar vriend van het museum.

Samen met Villa Zebra en enkele ander musea ontvangt Museum Boijmans Van Beuningen elke zomer ruim 1.900 kinderen in Jeugdvakantieland in Ahoy.

Museum Boijmans Van Beuningen is op afspraak toegankelijk voor recepties, feesten en congressen.

6. Scholen en educatie

Museum Boijmans Van Beuningen heeft een educatief aanbod voor kinderen vanaf 3 jaar.
Het museum ontvangt per jaar circa 27.000 basisschoolkinderen en scholieren en zo’n 4.500 studenten uit het beroepsonderwijs en het hoger onderwijs, in het bijzonder scholen en opleidingen uit Rotterdam en omgeving.

Zeer veel Rotterdamse scholen met een zeer gemengde leerlingenpopulatie bezoeken het museum, zowel uit het primair als het voortgezet onderwijs. Hiervoor probeert het museum de drempel zo laag mogelijk te houden. Jaarlijks worden 10.000 basisschoolkinderen gratis met een speciale, door de Turing Foundation gesponsorde, bus van school naar Museum Boijmans Van Beuningen gehaald en weer teruggebracht.

Sinds het schooljaar 2009/2010 heeft het museum als enige museum in Nederland een cultuurcoach in dienst. Deze geeft het gehele schooljaar intensief les op twee brede basisscholen in een krachtwijk. De band tussen de scholen en het museum is hecht: de museumcollectie is de grondstof voor de lessen en de leerlingen raken door museumbezoek vertrouwd met het museum. Zo werkt het museum actief aan sociale cohesie in de stad.

Het museum ontvangt in 2011 33.000 bezoekers die deelnemen aan een activiteit, zoals symposia, rondleidingen, cursussen, excursies en lezingen.

Conservatoren en medewerkers van het museum geven wekelijks lezingen en colleges, zowel in het museum zelf als op hogescholen en universiteiten in binnen- en buitenland.

Bezoekers kunnen zich inschrijven voor tientallen programma’s, variërend van rondleidingen door acteurs van het Ro Theater tot ontvangsten door studenten van de Willem de Kooning academie die masterclasses (‘meet and greet’) volgen van in het museum exposerende (internationale) kunstenaars. En niet te vergeten voor de jonge bezoekers Kunst4Kids, een terugkerend programmaonderdeel waarbij kinderen zelfstandig voor 35 euro een (eerste) kunstwerk kopen.

Het museum programmeert een speciale educatieve ruimte (de Kunst Studio) voor kinderen en volwassenen, waar succesvol wordt samengewerkt met vaste partners als het HipHopHuis en Ro Theater.

Het museum bereikt in 2011, deels via educatieve programma's en deels via samenwerkingsverbanden met mediapartners, ruim 50.000 jonge bezoekers, tieners en jonge twintigers uit alle lagen van de bevolking.

Het museum is gratis voor bezoekers t/m 18 jaar.

7. Museum Boijmans Van Beuningen digitaal

De diverse online activiteiten van Museum Boijmans Van Beuningen trekken bijna 725.000 bezoekers, waarvan 21 procent uit het buitenland. Naast algemene informatie zijn speciale integrale collectieprogramma’s te gebruiken, zoals Alma, ArtTube en de collectiewebsite.
Alma is een onderzoekswebsite waarmee gebruiksvoorwerpen en kunst aan elkaar kunnen worden gelinkt. Het eigen videokanaal ArtTube dat sinds november 2009 bestaat, trok tot op heden ruim 170.000 bezoekers, waarvan driekwart uit Nederland en een kwart uit de hele wereld. Sinds april 2010 kan men de museumcollectie online raadplegen via collectie.boijmans.nl. Deze website trok tot op heden ruim 167.000 bezoekers.

De online reputatie wordt versterkt door het gebruik van sociale media. Het museum heeft meer dan 15.000 volgers op Twitter en meer dan 7.500 fans op Facebook om zich heen verzameld.

In 2011/2012 produceert het museum in samenwerking met de BankGiro Loterij de muziekcompetitie Art Rocks! Bij de AVRO wordt parallel Art Tracks uitgezonden. Tijdens de Rotterdamse Museumnacht, op 10 maart 2012, werd Art Rocks! gelanceerd. Dit crossmediale project bestaat uit een televisieprogramma, een grote landelijke muziekcompetitie, verschillende workshops, evenementen en concerten in het museum en een muzikale multimediatour.

8. Publiciteit

Museum Boijmans Van Beuningen is in de gedrukte media bijna 4.000 keer per jaar in het nieuws. Gemiddeld verschijnen er tien artikelen per dag. Deze publiciteit (zonder uitzondering van zogenaamde ‘free publicity’) vertegenwoordigt een binnenlandse mediawaarde van ruim 13,5 miljoen euro. Hierbij zijn niet meegeteld: agendavermeldingen, online vermeldingen en buitenlandse bladen.

Per jaar worden tientallen landelijke, regionale en buitenlandse televisie- en radioprogramma’s aan Museum Boijmans Van Beuningen en diens tentoonstellingsprogramma gewijd.

9. Eigen inkomsten museum

De gemeentelijke subsidie aan Museum Boijmans Van Beuningen van 9,8 miljoen euro dekt sinds 2010 niet meer de lonen, de huur en het onderhoud van het gebouw. Dit maakt het museum extreem kwetsbaar in het geval van bezuinigingen, deze grijpen direct in op de basisstructuur.

Alle activiteiten van het museum, inclusief de tentoonstellingen, de educatie en de conserveringskosten van de collectie, worden uit eigen inkomsten (entreegelden, museumwinkel, restaurant, fondsenwerving, sponsoring, legaten) betaald. Ook alle kunstaankopen worden door derden betaald.

De eigen inkomsten van het museum bedroegen vanaf de verzelfstandiging:

2006 – 6,3 miljoen euro
2007 – 7,2 miljoen euro
2008 – 5,1 miljoen euro
2009 – 8,0 miljoen euro
2010 – 8,4 miljoen euro
2011 – 6,0 miljoen euro

Het museum verdient gemiddeld 6,8 miljoen euro per jaar.

Dit bedrag komt ten goede aan het programma en aan de aankopen. Het eigen kostendekkingspercentage was in 2011 38% en daarmee een van de hoogste van het land (de rijksnorm is 17,5%). Dat betekent dat 38% door eigen inkomsten wordt gedekt (die via derden bij het museum binnenkomen) en 62% door gemeentesubsidie (die uitsluitend de huur, vaste lasten en 89% van de lonen dekt). Ten opzichte van 2010 zijn de eigen inkomsten met 2,4 miljoen gedaald, een daling van 9% ten opzichte van het kostendekkingspercentage dat in het jaar ervoor werd behaald. Dit is te wijten aan de slechte toestand van de economie. Het geeft ook aan dat cultureel ondernemerschap geen uitkomst biedt voor de bezuinigingen van de overheid.

Een belangrijk deel van de eigen inkomsten bestaat uit doelsubsidies, voor aankopen en onderzoek (onder andere BankGiro Loterij, SNS Reaal Fonds, VSBfonds, Mondriaan Fonds, Vereniging Rembrandt, Fonds W. van Rede) en projectsubsidies voor tentoonstellingen, websites (Stichting Volkskracht, Prins Bernhard Cultuurfonds, Elise Mathilde Fonds, KF Hein Fonds, VSBfonds, Ministerie van OCW, Europese subsidies), en educatieve projecten (VSBfonds, SNS Reaal Fonds, Turing Foundation, Mondriaan Fonds).

10. Creatieve industrie in Rotterdam

Museum Boijmans Van Beuningen stimuleert via zelfgegeneerde inkomsten de creatieve industrie van Rotterdam met 3 tot 5 miljoen euro per jaar.

Het museum heeft een ‘flexibele schil’ rondom zijn organisatie van ontwerpers, drukkers, technisch assistenten bij de opbouw van tentoonstellingen, restauratoren, fotografen, freelance onderzoekers, rondleiders, kunsthandelingsbedrijven, verzekeraars, ontwerpers, filmers, acteurs, vertalers, cateraars, bouwbedrijven, rekwisietenateliers etc. Het gaat om honderden ondernemers en kleine en grotere bedrijven. Een groot deel van deze spin-off bevindt zich in de directe omgeving van het museum. Het museum creëert met een opdrachtvolume van drie tot vijf miljoen euro een gestage stroom inkomsten voor deze groepen in de creatieve economie van Rotterdam.

Museum Boijmans Van Beuningen is als grootste museum van Rotterdam in sterke mate stimulerend en ondersteunend voor vele creatieve initiatieven en creatieve instellingen in Rotterdam. Dit uit zich in samenwerkingsverbanden (met het Museumpark, Boijmans TV i.s.m. Ro Theater en RTV Rijnmond), educatienetwerken (met SKVR , Villa Zebra en Hogeschool Rotterdam, Museumnacht, Festival De Wereld van Witte de With etc.) en bestuurslidmaatschappen. Bruiklenen uit de collectie aan collega-musea worden ruimhartig verstrekt. Met het Chabot Museum bestaat een educatieve overeenkomst waardoor een deel van de kinderen die met de Turingmuseumbus reist ook het Chabot Museum bezoekt.

11. Museum Boijmans Van Beuningen en het Rotterdamse bedrijfsleven

Vijftig Rotterdamse bedrijven ondersteunen de Stichting Museum Boijmans Van Beuningen met een vast bedrag van 2.500 euro per jaar. Enkele Rotterdamse bedrijven (Ploum Lodder Princen, Rabobank Rotterdam, Havenbedrijf Rotterdam, PricewaterhouseCoopers) steunen activiteiten van het museum langjarig met diensten en middelen ter waarde van minimaal 25.000 euro per jaar. Museum Boijmans Van Beuningen neemt deel in bedrijfsnetwerken en onderhoudt veel contacten met de universiteit, het Erasmus MC, de Hogeschool en met Rotterdamse of aan Rotterdam gelieerde (grote) verzamelaars. In de diverse huisstichtingen verbonden aan Museum Boijmans Van Beuningen nemen structureel vertegenwoordigers en directeuren deel van bedrijven als ABN AMRO Bank Rotterdam, Robeco, Unilever, Dura Vermeer, Familie Van der Vorm, Ploum Lodder Princen, Familie Van Beuningen en anderen.

Zoals Museum Boijmans Van Beuningen voor deze Rotterdamse bedrijven soms al generaties lang een vaste waarde is, is het museum voor nieuwe bedrijven en hun medewerkers een magneet en een vestigingsplaatsfactor van betekenis.

12. Conclusie: de waarde van het museum voor de stad

Waar het uiteindelijk allemaal om gaat is dat zo’n 300.000 individuele bezoekers van het museum – en ook alle andere gebruikers via het web en de media – dankzij informatie, kennis en kunstwerken uit de collectie, uitdagende, zinvolle en zingevende ervaringen ondergaan. Museum Boijmans Van Beuningen functioneert daarnaast als een middelpunt en een bindend element in de stedelijke samenleving waarin vele Rotterdammers en Rotterdammertjes, uit Noord en Zuid, arm en rijk, elkaar ontmoeten en zich kunnen laten inspireren en enthousiasmeren door wat vroegere en huidige generaties voor hen tot stand hebben gebracht. Museum Boijmans Van Beuningen is inmiddels elf generaties oud, de twaalfde en dertiende generatie nemen nu actief bezit van het museum.

13. De toekomst: naar een nieuw collectiegebouw

Met de realisatie van een nieuw collectiegebouw, waartoe het college van B en W besloot, komt de gemeente Rotterdam zijn verplichtingen na en zorgt voor het eigen en voor andermans, aan de gemeente toevertrouwd, cultureel erfgoed.

Het collectiegebouw lost de depotproblemen voor de komende dertig jaar op.

Het collectiegebouw is de meest innovatieve, de meest efficiënte en de meest voordelige oplossing voor een depotsituatie die al jaren een groot gemeentelijk (afbreuk)risico vormt.

Het collectiegebouw bindt (grote) particuliere verzamelaars uit Rotterdam aan Rotterdam, en vormt tegelijkertijd een magneet voor verzamelingen elders in Nederland en uit het (nabije) buitenland.

Het collectiegebouw vormt een eenmalige (bouwinvestering)impuls voor de economie van veertig miljoen en is een structurele werkverschaffer voor tien vaste banen en een vijftigtal toeleveranciers in de flexibele schil rond het museum.

Met het collectiegebouw, dat gerealiseerd wordt in de onmiddellijke omgeving van het museum, krijgt de stad er een landmark bij.

Het collectiegebouw is een toonbeeld van de innovatieve kracht van Rotterdam.

Het collectiegebouw is openbaar toegankelijk: voor alle Rotterdammers en voor alle bezoekers van Rotterdam.

14. Tenslotte

Nadat over de afgelopen twee jaar geen inflatiecorrectie is uitgekeerd over de gemeentelijke subsidie, werd onlangs door de gemeente bekend gemaakt dat er een plan ligt om 835.000 euro van het budget structureel weg te bezuinigen met ingang van 2013.

De moeilijke situatie waarin de gemeente verkeert is natuurlijk ook in het museum bekend, toch is het op zijn plaats te zeggen dat deze subsidiekorting ingrijpende gevolgen zal hebben voor de effectiviteit en de continuïteit van het museum, en daarmee ook voor de bijdrage die het museum levert aan de leefbaarheid en de aantrekkelijkheid van Rotterdam.

Wij zullen trachten dit subsidieverlies op te vangen door in te grijpen in alle kosten, door (nog) efficiënter te werken en door de eigen inkomsten van het museum verder te verhogen. Het kunstleven van Rotterdam en de positie van Rotterdam in de wereld als vooraanstaande stad van kunst en cultuur zullen er echter zichtbaar onder lijden.

Sjarel Ex
Directeur

mei 2012

Hier kunt u de folder met samenvatting uit 2010 downloaden.