Nieuwsbrief
Nieuwsbrief voorjaar 2008
voorjaar 2008

Olphaert den Otter 'S&K MORF'

Museum Boijmans Van Beuningen toont van 16 februari tot en met 18 mei 2008 een bijzondere serie werken van de Rotterdamse kunstenaar Olphaert den Otter. Jaren geleden viel Den Otters oog op een verbeelding van een krakkemikkig geconstrueerde hut in een 15de-eeuws schilderij van Petrus Christus. Hij raakte geboeid door dit bouwwerk en stuitte vervolgens in zijn boekenkast op afbeeldingen van soortgelijke schuilplaatsen in de vorm van ruïnes, hutten, stallen en dozen in kunstwerken vanaf de 15de eeuw tot het heden. De schuilplaats werd het onderwerp van een serie met de titel ‘Stal- & Kluismorfologie’. Deze omvat 126 nieuwe werken op papier, met als sluitstuk het schilderij ‘De Buitenplaats’.

De buitenplaats, 2007, 153 x 306 cm, eitempera op doek/paneel. Collectie kunstenaar, Rotterdam
De buitenplaats, 2007, 153 x 306 cm, eitempera op doek/paneel. Collectie kunstenaar, Rotterdam

In 2003 vat Rotterdamse kunstenaar Olphaert den Otter (1955) het plan op voor een groot schilderij van het zelfgebouwde onderkomen van een dakloze. Zulke bouwsels worden meestal gemaakt van materialen die anderen wegwerpen. Deze “Umwertung aller Werten” wekt de interesse van de kunstenaar. Een dergelijke mix van waardeloos en waardevol treft hij ook aan in middeleeuwse schilderijen met de stal van Bethlehem of de kluis van de heilige Hiëronymus als als onderwerp. Dit brengt Den Otter ertoe om van het motief een studie te maken aan de hand van stallen en kluizen uit de gehele kunstgeschiedenis.

De stal- en kluismorfologie-serie die Olphaert den Otter maakt tussen 2004 en 2007 omvat 126 werken. Hij heeft voor ieder kunstwerk een voorbeeld genomen – een bestaand werk waarop een gebouwtje is afgebeeld. Hij citeert het oorspronkelijke werk, maar kopieert het niet. In de voorbeelden worden de stallen en kluizen bevolkt door mensen die het werk zijn betekenis geven en Den Otters belangrijkste ingreep is het verwijderen van die personages, zodat alleen de omgeving overblijft. Zijn werken gaan over afwezigheid, dat wordt nog eens extra duidelijk gemaakt in de titels.

De gehele serie wordt in Museum Boijmans Van Beuningen getoond in de zaal naast de tentoonstelling Vroege Hollanders. Schilderkunst van de late Middeleeuwen. Een passende omgeving, de stallen en kluizen zijn namelijk een typisch middeleeuws thema. Eén van panelen die in de aangrenzende zaal, De aanbidding door de koningen van Jan Mostaert (1510-1520) vormde zelfs het directe voorbeeld voor Geen aanbidding van Mostaert. Maar ook in moderne en hedendaagse kunst vind Den Otter de stal- en kluismotieven terug. Verschillende stukken uit de collectie van Museum Boijmans Van Beuningen inspireerden de kunstenaar. Cabane van Ronan en Erwan Bouroullec uit 2001 leidde bijvoorbeeld in 2006 tot het werk Hut van Bouroullec.

Olphaert den Otter bewijst met deze serie dat het mogelijk is om met de middeleeuwse verfsoort eitempera als medium en de hele kunsthistorische traditie aan boord volstrekt eigentijdse mededelingen te doen. Vier jaar na het begin van het project voltooide Den Otter het werk waar het allemaal om ging en noemde het De Buitenplaats (2007). Op het eerste gezicht ziet het monumentale schilderij er schitterend en stralend uit, wie langer kijkt bekruipt langzaam maar zeker een gevoel van verontrusting. Dit is geen vrolijk schilderij. Dit is de buitenplaats, de ultieme stal én kluis, de plek voor iedereen die berging zoekt.

Terug