Nieuwsbrief
Vormgeving in Boijmans deze herfst. Win een ontwerp van Jongerius!
november 2010

De conservator vertelt…

De tentoonstelling Misfit is samengesteld door gastconservator Louise Schouwenburg. Zij schreef ook de gelijknamige monografie over Hella Jongerius, die tegelijkertijd met de tentoonstelling verschijnt bij Phaidon Press. Hier vindt u enkele stukken tekst van ‘Een gesprek dat plaats had kunnen vinden’, een hypothetisch gesprek tussen Hella Jongerius (HJ) en Louise Schouwenberg (LS) in de monografie Hella Jongerius – Misfit.

Omslag 'Hella Jongerius - Misfit'
Omslag 'Hella Jongerius - Misfit'

HJ
Dat ik me (tot nu toe) moest beperken tot industriële kleuren was een geweldige uitdaging. Maar mijn handen jeuken. Ik wil een eigen kleurenwereld maken en kunnen experimenteren met de grondstoffen. Voor mij is dat een logische ontwikkeling. Als ik bijvoorbeeld een lichtere of donkerder toon wil, wil ik niet een kleur waaraan Titaanwit of zwart is toegevoegd. Zo wordt dat binnen de industrie gemakkelijk opgelost terwijl het effect vele malen geschakeerde wordt als je bijvoorbeeld werkt met diverse mengwitten, met contra-kleuren of een mix aan kleuren en kleurlagen.

LS
Daarmee zijn we aanbeland bij de derde serie Coloured Vases, die je in nauwe samenwerking met de vakmensen van Koninklijke Tichelaar hebt ontwikkeld. Je hebt je in het hart van de keramische industrie alsnog laten overhalen om met materiaaleigen grondstoffen te werken, niet meer met industriële lakken. Een terugkeer in de tijd! Wat is het vernieuwende daaraan?

HJ
Vernieuwend is de manier waarop we oude en nieuwe grondstoffen gebruiken en de vernieuwing zal ook blijken uit toekomstige toepassingen. Op den duur gaat ook dit ambachtelijke onderzoek effect sorteren binnen de industrie. We zijn gestart met honderd oude recepten voor glazuren en hebben gewerkt met oxides als cadmium (rood), ijzer (bruin), selenium (geel), koper (groen), kobalt (blauw), mangaan (paars) etc. Naast die oude recepten ontwikkelden we honderd synthetische glazuurrecepten. Dat zijn de fast-food kleuren van de huidige keramische industrie. Die verschillende typen glazuur breng ik in een bepaald patroon aan op de vazen, zodat ze optisch met elkaar vermengen, vergelijkbaar met de duotonen die ik voor Vitra heb ontwikkeld. Een soort pointillisme op porselein. Door die patronen en mengingen, maar ook door te spelen met stook temperaturen, creëren we nieuwe, polychrome kleuren, die onregelmatig zijn, handwerk. Sommige kleuren ogen verschillend in de ochtend en avond en verschillend bij zonlicht en schaduw.

Design liet vanaf de industriële revolutie zien tot welke technologische innovaties we in staat waren, wat de industrie kon en welke nieuwe materialen ontdekt waren.

(Maar we hebben niet) gezien hoe industriële kleurontwikkeling ver weg dreef van wat in de beeldende kunst gebeurde. De schilderkunst heeft zoveel belangrijke inzichten gebracht over kleuren, over lichtabsorptie, weerkaatsing, over gelaagdheid in kleuren en de effecten van kleuren naast elkaar. De verschillende manieren waarop je kleuren kunt aanbrengen, met kwasten, mesjes, vingers, door middel van spuiten. De verschillende ondergronden. Harmonie, disharmonie, effecten van kleuren op de psychologische beleving. Hoe kleur illusie creëert.

Ik ben persoonlijk helemaal gefascineerd door het kleurgebruik in de interieurschilderijen van Johannes Vermeer. Hoe hij licht en schaduw produceert in dezelfde kleuren! Daar kunnen ontwerpers zoveel van leren. Ik verdiep me momenteel in de manieren waarop schilders hun keurenpaletten maakten en ik spreek daarom bewust over schilderijen als ik het heb over mijn eigen kleurenonderzoek. Ik schilder gekleurde vazen die elkaar overlappen, waardoor de kleuren met elkaar gaan mengen. Vervolgens bega ik een doodzonde door in die schilderijen te gaan knippen. Maar uiteraard is dat geen doodzonde als je het bekijkt vanuit de vormgeving. Ik haal kleurstaaltjes uit het canvas waarmee ik vervolgens weer kan werken. Ik gebruik de laatste tijd vaak het woord 'misfits' voor de kleurenreeksen die ik maak. Dat begint een onderdeel van het handschrift te worden. Het worden kleurenreeksen die niet helemaal kloppen. Kleuren botsen, vervreemden, zitten er net naast en andere kleuren in dezelfde reeksen proberen dat weer op te vangen of ze klappen ook om naar een bepaalde uitdrukking. Misfits. Gek om ineens het zusje van de imperfectie tegen te komen zonder te weten dat ze er was!

Net als in de tentoonstelling zijn ook de werken in de monografie ‘Hella Jongerius - Misfit’ geordend op kleur. De monografie is geschreven door Louise Schouwenberg, met bijdragen van designcriticus Alice Rawsthorn en Paola Antonelli, senior conservator Architectuur en Design van Museum of Modern Art, New York. De publicatie is vormgegeven door Irma Boom en is te koop in de museumwinkel voor € 39,95.

Terug