Nieuwsbrief
Zomernieuwsbrief: Kunst in Boijmans en in de haven
20 juni 2010

De conservator vertelt

Saskia van Kampen, conservator Stadscollectie, schreef een essay over de tentoonstelling. Het volledige essay is opgenomen in het vouwblad, dat iedere bezoeker ontvangt bij aanschaf van een entreebewijs voor de Onderzeebootloods. Hier alvast een voorproefje...

Vouwblad (detail). Ontwerp: Thonik
Vouwblad (detail). Ontwerp: Thonik

Infernopolis

In Atelier Van Lieshouts (AVL) sinistere installaties en taferelen zijn de grenzen tussen goed en kwaad, leven en dood en realiteit en fictie opgeheven. Met Infernopolis, een tentoonstelling die uit twee zaalvullende kunstwerken en een woud van sculpturen bestaat, heeft AVL een huiveringwekkende setting gecreëerd. Hierin spelen medische instrumenten, slangen en ketels, vacuümpompen, silo's en sorteerbakken, opengereten lichamen, schedels en skeletten, menselijke uitwerpselen en reusachtige spermacellen en organen de hoofdrol. Er ontvouwt zich een parallelle wereld, waarin morele en ethische vraagstukken vanuit een andere invalshoek worden belicht. Hierbinnen vormen de getoonde kunstwerken de schakels van een uitgekiend rationeel systeem.

Infernopolis vormt een nieuw hoofdstuk in AVL’s interesse in zaken als autonomie, zelfvoorziening, macht en economie. Van meet af aan legt AVL zich toe op het ontrafelen van deze onderwerpen in de hoop de dieper gelegen structuur – de wetten en regels, de organisatie en codes die normaliter voor ons oog verborgen blijven – bloot te leggen. AVL's kunstpraktijk kan het best worden omschreven als een doorlopend proces, waarin recent vervaardigde objecten zijn verankerd in concepten en projecten uit het verleden. Zo dienen ook de kunstwerken in de Onderzeebootloods niet te worden beschouwd als op zichzelf staande objecten, maar als onderdelen van een groep of een allesomvattend geheel, waarin ook hun (recente) geschiedenis is verwerkt.

The Technocrat
Een goed voorbeeld is het kunstwerk The Technocrat, dat uit werktuigen, containers, bedden en destilleerketels bestaat. Ze zijn ondergebracht in vier groepen met obscure namen: The Feeder, The Alcoholator, The Total Faecal Solution en The Participants. Samen vormen ze een gesloten circuit van voedsel, alcohol, uitwerpselen en energie. Om The Technocrat optimaal te laten functioneren zijn duizend personen nodig, of ‘participanten’, zoals AVL ze noemt. Zij liggen in stapelbedden om ruimte te besparen en zijn verdoofd door een permanente alcoholtoevoer. Driemaal per dag krijgen de participanten een afgewogen hoeveelheid speciaal bereid voedsel toegediend, waarna hun lichamen worden leeggezogen met behulp van een vacuümpomp. Daarbij dient de opbrengst als grondstof in een volgend segment: The Total Faecal Solution. In dat onderdeel worden de uitwerpselen verwarmd en geroerd. Met het gas dat bij dit proces wordt gewonnen, kan een nieuwe hoeveelheid goedkoop geproduceerd voedsel worden bereid, waarmee de participanten weer gevoed kunnen worden, en zo verder.

De basis voor The Technocrat werd gelegd in een ander kunstproject, namelijk AVL-Ville. Deze anarchistische vrijplaats opende in het voorjaar van 2001 haar deuren op een braakliggend terrein dat direct grensde aan het atelier. ‘AVL-Ville is geen kunst om alleen naar te kijken, maar is bedoeld om in en mee en van te leven’, zo omschreef AVL het destijds in een persbericht. Het kunstwerk bestond uit een gemeenschap met een eigen vlag, grondwet en papiergeld. In AVL-Ville was ruimte om vrij van wetten en regels kunst te maken en een zelfvoorzienend en autonoom bestaan te leven. De inwoners runden dan ook een eigen ziekenhuis, boerderij, slachthuis, restaurant, transportbedrijf en academie.

Terug