Vooral geen principes! Charley Toorop

Zelfportret, 1928; Zelfportret met bontkraag, 1940; Zelfportret met tuin, 1946
Zelfportret, 1928; Zelfportret met bontkraag, 1940; Zelfportret met tuin, 1946

PERSBERICHT
27 september 2008 – 18 januari 2009

Voor de overzichtstentoonstelling van Charley Toorop (1891-1995) zijn 120 werken bij elkaar gebracht, waaronder vrijwel al haar zelfportretten. De expositie ‘Vooral geen principes! Charley Toorop’ is samengesteld door Marja Bosma. Zij schreef de gelijknamige publicatie over het leven en werk van de krachtigste vrouw uit de Nederlandse schilderkunst van de twintigste eeuw.

In de tentoonstelling en het boek vallen alle wetenswaardigheden over Charley Toorop op hun plaats en worden verbanden duidelijk en invloeden zichtbaar. Daardoor wordt inzichtelijk hoe de sleutelwerken van haar oeuvre passen binnen een omvangrijk geheel. In dit grote overzicht van haar schilderijen wordt haar belang voor de Nederlandse schilderkunst ondubbelzinnig aangetoond.
Bij Charley Toorop is schilderkunst de ultieme vorm van zelfverwerkelijking. Dat maakt haar werk onontkoombaar en indrukwekkend. Een mooi voorbeeld daarvan is het zelfportret uit 1928, dat Museum Boijmans van Beuningen onlangs heeft verworven.

Confronterend realisme
Charley Toorop was de dochter van de symbolist Jan Toorop die in de Nederlandse kunst van eind 19de, begin 20ste eeuw een vooraanstaande positie innam. Diens ‘slaoliestijl’ is tot op de dag van vandaag een begrip. Toorop heeft zijn enig kind Charley voorbereid op een bestaan in de kunst. Ze was voorbestemd de muziek in te gaan, maar uiteindelijk koos ze voor het schildervak dat ze van haar vader leerde. Ze studeerde niet aan een academie. Op jonge leeftijd maakte zij deel uit van de groep ‘Het Signaal’, een voorloper van de Bergense School. Haar werk was in die tijd expressionistisch van aard, met gloeiende kleuren en arcerende penseelstreken. Ze combineerde het met donkere onderkleuren en dissonanten. Een mystieke natuurbeleving lag aan de basis van dit werk dat geldt als de Bergense School van het eerste uur.
Na een mislukt huwelijk met Henk Fernhout, waaruit drie kinderen werden geboren, vestigde ze zich in het speciaal voor haar gebouwde huis ‘De Vlerken’ in Bergen en werkte van daaruit gestaag aan haar schilderscarrière. Altijd kwam de schilderkunst op de eerste plaats. Ze maakte tal van reizen, met name naar Frankrijk. Ze verbleef ook regelmatig en Brussel. Haar vriendenkring bestond uit vooraanstaande kunstenaars en intellectuelen onder wie de dichters Adriaan Roland Host en Henny Marsman, de schilder Piet Mondriaan, de beeldhouwer John Rädecker, de architecten Rietveld en Oud en de anarchistische denker Arthur Lehning.
Vanuit een sociale en politieke bewogenheid ontwikkelde haar werk zich tot een confronterend realisme, waarin ze haar onderwerpen frontaal presenteerde. Dat geldt zowel voor haar opmerkelijke zelfportretten waarin ze de kijker doorboort met haar blik, als voor haar portretten van boeren, arbeiders en vissers.

Publicatie
Bij de tentoonstelling ‘Vooral geen principes!’ verschijnt de gelijknamige rijk geïllustreerde catalogus.

De tentoonstelling ‘Vooral geen principes! Charley Toorop’ is mede mogelijk gemaakt door het Prins Bernhard Cultuurfonds en het K.F. Hein Fonds.

Terug