Sgraffito in 3D

De Narrenkom van sgraffito-aardewerk in de CT-scanner bij het Erasmus MC.
De Narrenkom van sgraffito-aardewerk in de CT-scanner bij het Erasmus MC.

TENTOONSTELLING
25 oktober 2008 - 4 januari 2009

Sgraffito in 3D
Laatmiddeleeuws aardewerk gezien door de bril van Joachim Rotteveel

Voor het eerst zijn 3D-reconstructietechnieken uit de industriële wereld losgelaten op museumstukken. Museum Boijmans Van Beuningen presenteert zijn prachtige verzameling sgraffito-aardewerk uit de collectie Van Beuningen-De Vriese op wel heel bijzondere wijze. Kunstenaar Joachim Rotteveel ontwikkelde een nieuwe manier om het aardewerk te scannen, archiveren en driedimensionaal te printen. De tentoonstelling maakt de archeologische collectie zo op spectaculaire wijze toegankelijk.
Sgraffito in 3D wordt getoond in het vernieuwde entreegebied van het museum, dat voor iedereen gratis te bezoeken is.

Eeuwenoude versieringstechniek
Het museum toont dit najaar zijn collectie sgraffito-aardewerk, gedoneerd door verzamelaar H.J.E. van Beuningen. Sgraffito is een eeuwenoude versieringstechniek van aardewerk waarbij in een witte sliblaag op een donkere ondergrond figuren zijn gekrast. In Nederland werden tussen 1450-1550 schotels, kommen en kookpotten vervaardigd voorzien van reliëftekeningen met uiteenlopende onderwerpen. Ze zijn destijds gebruikt in de keuken of boven de schouw ter decoratie en werden gevonden bij archeologische opgravingen. De collectie is voor de tentoonstelling aangevuld met bijzondere bruiklenen die inzicht geven in de Perzische oorsprong van de sgraffitotechniek.

3D experiment
In samenwerking met beeldend kunstenaar en mediatechnoloog Joachim Rotteveel wordt de collectie op spectaculaire wijze toegankelijk gemaakt. Innovatieve visualisatie-technieken uit de medische en industriële wereld maken het mogelijk om voorwerpen te scannen, digitaliseren, archiveren en zelfs te printen in 3D. Sgraffito-aardewerk is bij uitstek geschikt voor een experiment met 3D-reconstructietechnieken. De reliëfdecoratie komt prachtig naar voren in virtuele weergaven en driedimensionale prints. Deze tentoonstelling maakt dit technologische proces en de opzienbarende resultaten voor het eerst inzichtelijk voor het grote publiek.

Wereldwijd toegankelijk
Op de tentoonstelling worden bijna honderd originele sgraffito-objecten uit de deelcollectie Van Beuningen-De Vriese gepresenteerd. 22 voorwerpen uit de collectie zijn met behulp van CT apparatuur, normaliter gebruikt voor het doorlichten van het menselijk lichaam, gescand in het Erasmus Medisch Centrum. De scans worden getoond middels een videoprojectie en Rotteveel heeft ze gebruikt om driedimensionale afbeeldingen te genereren. Bezoekers kunnen deze virtuele schotels, kommen en potten in de tentoonstelling van alle kanten bekijken. De sgraffitocollectie wordt zo ook toegankelijk voor belangstellenden van over de hele wereld. Op de website sgraffito-in-3d.com zijn de driedimensionale objecten op afstand te bewonderen en te bestuderen.

Perfecte klonen
De afsluitende stap in dit proces van registratie, archivering en reconstructie is mogelijk gemaakt door de technologie van het driedimensionaal printen. Zeven virtueel gereconstrueerde objecten zijn ingevoerd in een speciale printer die volgens het Rapid Manufacturing-principe driedimensionale prints vervaardigt van nylonpoeder. Bezoekers kunnen deze gereconstrueerde sgraffito-objecten zelf in de hand nemen. Het zijn perfecte klonen van unieke originelen, maar tegelijkertijd vormen ze kunstobjecten op zich. De makers van de tentoonstelling hebben zich laten inspireren door een befaamde uitspraak van de Japanse pottenbakker Rosanjin Kitaoji (1883-1959): “Alle aardewerk is een kopie. De vraag is waar de kopie voor staat, met welk aspect van het origineel het wil wedijveren.”

Gratis toegang
Sgraffito in 3D wordt getoond in de Serrazaal. Deze ruimte is onderdeel van het vernieuwde entreegebied van het museum. Toonaangevende ontwerpers creëerden een overgangsgebied waar kunst zich vermengt met de dagelijkse realiteit. Een plaats die de publieke functies benadrukt en met elkaar verbindt. Dit entreegebied is voor iedereen gratis toegankelijk.

De tentoonstelling is mede mogelijk gemaakt door Erasmus MC (afdeling Radiologie), TNO Techniek en Industrie (afdeling Rapid Manufacturing Demo Centre), de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten Den Haag (AR+RFID Lab) en de Erasmusstichting.

Terug