Nieuwe Rembrandt?

Rembrandt van Rijn, Tobias en zijn vrouw, 1659, olieverf op paneel, 40,3 x 54 cm, met lijst: 65,5 x 78,5 x 9,5 cm, bruikleen van Stichting Willem van der Vorm, 1972, Museum Boijmans Van Beuningen

Persbericht

Nieuwe Rembrandt?
Vanaf 24 maart 2012

In 2010 bleek Museum Boijmans Van Beuningen nóg een Rembrandt in de collectie te hebben; namelijk ‘Tobit en Anna’. Dit was de conclusie van Ernst van de Wetering van het Rembrandt Research Project na een diepgaand onderzoek naar het werk. Op dat moment uitte Jeroen Giltaij, conservator van het museum, bij het televisieprogramma ‘De Wereld Draait Door’ zijn twijfels over deze nieuwe toeschrijving. In een kleine presentatie geeft het museum vanaf 24 maart inzicht in de discussie over de vraag wie het penseel heeft gehanteerd.

Prof. dr. Ernst van de Wetering (1938) presenteerde zijn bevindingen over het schilderij in oktober 2010 in het vijfde deel van Corpus of Rembrandt. Hij meent dat het schilderij ‘Tobit en Anna’, in tegenstelling tot wat eerder werd gedacht, is gemaakt door de meester zelf. Dr. Jeroen Giltaij (1947) echter besloot al in 1994 om allerlei redenen dat het werk hoogstens door één van de leerlingen uit het atelier van Rembrandt is geschilderd. Museum Boijmans Van Beuningen toont nu twee video’s waarin beide experts hun argumenten uiteenzetten. In de presentatie worden detailopnames van de signatuur op het schilderij getoond en zijn een röntgenfoto en een infrarood reflectogram van het werk te zien.

Het is wél een Rembrandt!
Ernst van de Wetering heeft een aantal duidelijke aanwijzingen in het schilderij ‘Tobit en Anna’ gevonden. Een groot deel van zijn argumentatie schrijft hij toe aan het gebruik van het licht in het schilderij. Hij stelt dat Rembrandt vaak met de lichtwerking in het schilderij rommelde. Aan de röntgenfoto van het schilderij is te zien dat de schilder eerst andere ideeën had met het licht, maar één en ander toen heeft aangepast. Ook is door middel van natuurwetenschappelijk onderzoek, waarbij de signatuur op het schilderij microscopisch en chemisch is onderzocht, gebleken dat de schilder zijn handtekening in dezelfde tijd plaatste als de verf van het schilderij zelf. Daarnaast argumenteert Ernst van de Wetering dat de stijl, de sfeer en bepaalde elementen erg lijken op bewezen schilderijen van Rembrandt. Hierbij betrekt hij ook de ets ‘Petrus en Johannes aan de tempelpoort’(1659) uit de museumcollectie. In deze ets heeft de bedelaar dezelfde compositie als Anna, de vrouw van Tobias, in het schilderij.

Het is géén Rembrandt!
Het belangrijkste argument dat Jeroen Giltaij tegen het toeschrijven van het schilderij ‘Tobit en Anna’ aan Rembrandt’s oeuvre heeft, is dat hij van mening is dat Rembrandt nooit over een al gebruikt paneel zou schilderen. Daarnaast staat het raam open terwijl het vuur brandt; dit is een onnauwkeurigheid die Rembrandt zelf nooit zou maken, stelt Jeroen Giltaij. De conservator heeft ook kritiek op de grofheid waarmee de handen van Anna zijn geschilderd, want: “Rembrandt schilderde normaliter handen die je zelf wil schudden”. Naast de handen vindt Giltaij ook andere onderdelen van het schilderij te grof geschilderd om een Rembrandt te kunnen zijn. Giltaij zegt de argumenten van Van de Wetering te begrijpen, maar diens onderbouwing zelf niet in het schilderij terug te zien.

Het schilderij ‘Tobit en Anna’ komt oorspronkelijk uit de collectie van de Rotterdamse verzamelaar Willem van der Vorm. Uit de Stichting Willem van der Vorm heeft het museum sinds 1972 drieënnegentig schilderijen in langdurige bruikleen. Museum Boijmans Van Beuningen heeft drie bewezen schilderijen en 36 tekeningen van Rembrandt in de collectie.

Terug