Landsknechten en Turken

Sebald Beham, Landsknecht ca. 1530, Houtsnede, ingekleurd met waterverf, 33 x 22 cm, particuliere collectie
Sebald Beham, Landsknecht ca. 1530, Houtsnede, ingekleurd met waterverf, 33 x 22 cm, particuliere collectie

Een teruggevonden schat uit de Duitse renaissance
5 december 2009 – 7 maart 2010

Museum Boijmans Van Beuningen presenteert in het Prentenkabinet twee bijzondere reeksen ingekleurde houtsneden uit de Duitse renaissance. Het gaat om een teruggevonden schat die decennia lang zoek is geweest. In de ene serie zijn Zwitserse en Duitse landsknechten afgebeeld in kleurrijke kledij. De andere serie is van grote cultuurhistorische waarde en toont exotisch geklede Turkse soldaten op paarden en kamelen.

De teruggevonden prenten stammen uit ongeveer 1530. Ze zijn gemaakt door Sebald Beham, Erhard Schön, Niklas Stör en Peter Flötner. Deze kunstenaars, werkzaam in Neurenberg, zijn de voornaamste vertegenwoordigers van de generatie na Dürer. Hun werk illustreert de ongekende bloei van de prentkunst tijdens de Duitse renaissance. De twee series worden aangevuld met enkele Duitse meestertekeningen en –prenten uit de eigen collectie van Museum Boijmans Van Beuningen van onder anderen Albrecht Dürer, Hans Holbein en Albrecht Altdorfer.

Kleurrijk geheel
De ene reeks bestaat uit twintig bladen met landsknechten: Zwitserse en Duitse huursoldaten die een belangrijke rol speelden in de oorlogsvoering van die tijd en ten strijde trokken in nauwsluitende broeken met opvallende kruisstukken, doorsneden mouwen en breedgerande hoeden met enorme pluimen. Hoe kleurrijk deze kledij was, komt tot leven in deze met felle tinten ingekleurde prenten.

De tweede reeks, met achttien voorstellingen van Turkse soldaten en hun leiders, is van grote cultuurhistorische waarde. Het Ottomaanse Rijk was in opkomst en de Turkse strijdkrachten rukten op naar het centrum van Europa. De reeks laat de fascinatie voor de machtige vijand zien, met exotisch geklede soldaten op paarden en kamelen.

Cultuurschat
Beide reeksen houtsneden moeten van meet af aan bedoeld zijn om te worden ingekleurd. Nagenoeg alle exemplaren zijn in de loop der tijd verloren gegaan. Behalve de nu tentoongestelde series bleven slechts enkele losse bladen bewaard, verspreid over de diverse Europese prentenkabinetten. De twee series maakten ooit deel uit van de verzameling van de vorsten van Liechtenstein en zijn na decennia weer teruggevonden. In het Prentenkabinet van Museum Boijmans Van Beuningen worden ze voor het eerst getoond aan het publiek. In het Prentenkabinet wordt een van de voornaamste verzamelingen Duitse tekeningen uit de renaissance bewaard. Het museum hoopt de collectie uit te breiden met de aankoop van deze bijzondere houtsneden.

Terug